Thuisbatterij en dynamisch energiecontract: hoe werkt het?
Goedkoop laden, duur gebruiken: zo wordt de combinatie van een thuisbatterij en een dynamisch energiecontract meestal uitgelegd. Het principe klopt. Of het in de praktijk werkt, hangt af van de prijzen van morgen, van hoeveel uw batterij per uur kan opnemen en van wie hem aanstuurt.
Kort antwoord
Bij een dynamisch energiecontract volgt de stroomprijs de groothandelsmarkt. De prijs kan per uur of per kwartier verschillen en is een dag vooraf bekend. Een thuisbatterij kan dan laden als stroom goedkoop is en ontladen als hij duur is. Dat vraagt een slimme meter, sturing die de prijzen kent en een prijsverschil dat groter is dan het verlies en de slijtage in de batterij. Het prijsrisico ligt grotendeels bij u.
Op deze pagina (8)
Wat een dynamisch contract anders maakt
Bij een vast contract ligt de prijs van de stroom zelf voor de hele looptijd vast. Bij een dynamisch contract volgt de stroomprijs de day-ahead-markt: de groothandelsmarkt waarop stroom een dag van tevoren wordt verhandeld.
Volgens de ACM staan de prijzen voor morgen daardoor vandaag al vast. Het stroomtarief kan per uur verschillen, en bij sommige aanbiedingen per kwartier of per dag. Een slimme meter is nodig om uw verbruik per uur of kwartier te meten.
Het prijsrisico ligt grotendeels bij u. De ACM noemt als voorbeeld een hogere rekening in de winter; leveranciers moeten zulke risico's vooraf uitleggen. Volgens ACM ConsuWijzer is zo'n aanbod ook lastig te vergelijken met een vast of variabel contract.
Waaruit de prijs per kWh bestaat
De marktprijs is maar een deel van wat u per kWh betaalt. Daar komen onder meer een opslag van de leverancier en belastingen bij, en die bewegen meestal niet mee met de markt. Een uur met een lage marktprijs is daardoor minder goedkoop dan het lijkt. Hoe uw prijs per kWh is opgebouwd, staat in de voorwaarden van uw contract.
Ook over stroom die u inkoopt om de batterij te laden, betaalt u die opslag en belastingen, en dus ook over het deel dat bij laden en ontladen verloren gaat.
Hoe een batterij op wisselende prijzen werkt
Een thuisbatterij wekt zelf niets op: hij bewaart stroom voor een later moment. Hij raakt vol met eigen zonnestroom die u overdag overhoudt, of met netstroom op een uur met een lage prijs. Hij raakt leeg doordat uw huis die stroom op een duur uur gebruikt, of doordat hij teruglevert aan het net. De tabel zet de vier routes naast elkaar.
Vier routes door de batterij
| Route | Wat het in principe doet | Waar het op vastloopt |
|---|---|---|
| Eigen zonnestroom opslaan en 's avonds zelf gebruiken | U koopt minder stroom in op dure uren. | Werkt alleen bij overschot overdag. In de winter is dat er vaak nauwelijks. |
| Uit het net laden bij een lage prijs, zelf gebruiken bij een hoge prijs | Dure inkoop wordt vervangen door goedkopere inkoop. | Het prijsverschil moet het verlies en de slijtage goedmaken. Over elke ingekochte kWh betaalt u ook belastingen. |
| Uit het net laden en later terugleveren | Een vergoeding voor stroom die u op een duurder moment teruglevert. | Bij inkoop betaalt u belastingen. Na het einde van salderen krijgt u bij teruglevering alleen de vergoeding uit uw contract, min eventuele terugleverkosten. |
| Zonnestroom opslaan en later terugleveren | Teruglevering op een moment waarop de vergoeding hoger is. | Hangt af van hoe uw contract teruglevering per uur of kwartier vergoedt. Elke omweg via de batterij kost verlies. |
Welke routes uw systeem gebruikt, bepaalt de sturing. Of een route iets oplevert, hangt af van uw contract en van de prijzen op die dag.
Lage prijzen en dure avonden
Bij veel zon en wind kan de marktprijs heel laag worden, en soms zelfs onder nul zakken. Wat terugleveren op zo'n moment oplevert of kost, hangt af van uw contract. Een batterij die dan uw zonnestroom opslaat, bewaart die voor een duurder uur.
Op andere momenten, bijvoorbeeld vaak aan het begin van de avond, is stroom juist duurder. Dat verschilt per dag en is geen vaste regel.
Wat de batterij begrenst
Een batterij kan niet elk prijsverschil benutten. Vier eigenschappen bepalen hoeveel hij werkelijk verschuift; ze staan in de datasheet van het systeem.
- Bruikbare capaciteit (kWh)
- Wat u er werkelijk uit kunt halen. Dat is vaak minder dan op het typeplaatje staat, omdat het systeem de cellen niet helemaal vol of leeg laat lopen.
- Laad- en ontlaadvermogen (kW)
- Hoe snel de batterij laadt en ontlaadt. Bij weinig goedkope uren bepaalt het laadvermogen hoeveel er in past; het ontlaadvermogen bepaalt hoeveel verbruik de batterij tegelijk kan dekken.
- Verlies bij laden en ontladen
- Er komt altijd minder uit dan erin ging; het verschil wordt warmte. De datasheet noemt dit het rendement heen en terug. Het prijsverschil moet dat verlies goedmaken.
- Laadcycli en slijtage
- Eén keer helemaal laden en ontladen is een laadcyclus. Elke cyclus slijt de cellen een beetje, en sturen op prijzen geeft vaak meer cycli. De voorwaarden van de fabrikant noemen meestal hoeveel cycli of hoeveel kWh doorvoer de batterij mag maken.
Fictief, met zelf gekozen aannames. De batterij heeft 10 kWh bruikbare capaciteit en is aan het begin leeg. Hij laadt en ontlaadt met hooguit 3 kW. Van elke 10 kWh die erin gaat, komt 9 kWh terug. Morgen zijn er 2 goedkope uren, en 's avonds 3 dure uren waarin het huis gemiddeld 1,5 kWh per uur gebruikt.
- Laden
- 2 uur × 3 kW = 6 kWh. De batterij raakt dus niet vol.
- Ontladen
- Van die 6 kWh komt ongeveer 5,4 kWh terug; ongeveer 0,6 kWh gaat verloren.
- Avondverbruik
- 3 uur × 1,5 kWh = 4,5 kWh. De batterij dekt dat, en ongeveer 0,9 kWh blijft over. Vraagt het huis even meer dan 3 kW, dan komt het deel daarboven uit het net.
Van de 10 kWh capaciteit wordt maar 6 kWh gevuld. Daarvan vervangt 4,5 kWh dure inkoop; de rest blijft in de batterij of gaat verloren. Laadvermogen en avondverbruik bepalen hier de uitkomst, niet de capaciteit.
Wat dit wel en niet betekent: Fictief en zonder prijzen. Het zegt niets over wat een batterij u oplevert: dat hangt af van het prijsverschil op die dag, uw contract, het verlies en de slijtage.
Wie stuurt de batterij aan?
Een batterij weet uit zichzelf niet wat stroom morgen kost. De sturing combineert drie dingen: de prijzen voor de komende uren, het actuele verbruik en de opwek in huis, en hoe vol de batterij is.
Het verbruik komt meestal uit de slimme meter, via de P1-poort: een aansluiting op de meter voor een uitleeskastje. Sommige systemen gebruiken een eigen energiemeter in de groepenkast. De sturing zelf zit meestal op een van deze plekken.
- Bij de aanbieder. De energieleverancier of de aanbieder van de batterij stuurt via internet, vaak met een eigen app. Dat komt veel voor bij pakketten van batterij en contract samen.
- In een energiemanagementsysteem (EMS). Een kastje of programma in huis dat batterij, laadpaal, warmtepomp en zonnepanelen op elkaar afstemt en de prijzen zelf ophaalt.
- In de omvormer of de batterij. Sommige systemen halen de dagprijzen zelf op of werken met een tijdschema dat u instelt.
Waar de sturing zit, bepaalt wat er gebeurt als er iets verandert. Meer over sturing met een hybride omvormer en EMS.
Vraag dit na voordat u kiest
- Wat gebeurt er met de sturing als u overstapt naar een andere leverancier of het contract opzegt? Valt die weg, dan werkt de batterij vaak alleen nog op eigen zonnestroom.
- Kan een ander EMS of een andere leverancier de batterij ook aansturen?
- Wat doet de batterij als de internetverbinding wegvalt?
- Kunt u zelf grenzen instellen, bijvoorbeeld dat de batterij nooit uit het net laadt?
- Wie ziet uw verbruiksgegevens, en waarvoor worden ze gebruikt?
Onbalanshandel: de batterij deels uit handen
Sommige aanbieders bundelen veel thuisbatterijen en zetten die in om vraag en aanbod op het stroomnet op korte termijn in evenwicht te houden. Dat heet vaak onbalanshandel.
U geeft de aanbieder dan meer zeggenschap over wanneer uw batterij laadt en ontlaadt. Of u daar iets voor terugkrijgt, hoeveel extra laadcycli het kost en hoe u ermee stopt, verschilt per aanbieder en staat in de contractvoorwaarden. Wat het oplevert, is vooraf niet te zeggen.
Wat het einde van salderen betekent
Zolang salderen geldt, wordt teruggeleverde stroom verrekend met wat u inkoopt. Daarna krijgt u voor teruglevering een vergoeding volgens uw contract. Volgens de Rijksoverheid moet die tot 2030 minstens de helft van het kale leveringstarief zijn, en mogen leveranciers kosten rekenen voor het verwerken van teruggeleverde stroom. Hoe uw leverancier teruglevering vergoedt, bijvoorbeeld per uur of per kwartier, staat in de voorwaarden van uw dynamische contract.
Volgens Milieu Centraal wordt zelf verbruiken na het einde van salderen financieel belangrijker. Voor de sturing van een batterij met een dynamisch contract ligt het dan meestal voor de hand om eerst uw eigen verbruik op dure uren te dekken en pas daarna terug te leveren. Wat dat in geld kan betekenen, rekent u na met de rekenmethode voor een thuisbatterij zonder salderen.
Risico's en misverstanden
Met een dynamisch contract draagt u zelf risico's die bij een vast contract bij de leverancier liggen. Een batterij vangt daar een deel van op, niet alles.
Wat ervoor en wat ertegen pleit
Voordelen
- De prijzen voor morgen zijn vooraf bekend, dus de sturing kan een dag vooruit plannen.
- Eigen zonnestroom en goedkope netstroom kunnen allebei naar duurdere uren.
Nadelen
- Stijgen de marktprijzen, bijvoorbeeld in de winter, dan merkt u dat direct.
- Hoe groot de prijsverschillen worden, weet niemand verder dan een dag vooruit.
- Elke extra laadcyclus kost verlies en slijtage.
- De sturing hangt soms aan één leverancier of één app.
Veelgehoorde misverstanden
- “De batterij verdient zichzelf terug met handelen.”
- Volgens Milieu Centraal verdient een thuisbatterij zich bij de huidige prijzen waarschijnlijk niet terug. Prijsverschillen tussen uren veranderen dat niet vanzelf: verlies en slijtage gaan er steeds af.
- “Met een dynamisch contract bent u altijd goedkoper uit.”
- Niet vanzelf. U betaalt de prijs van het moment, en die kan tegenvallen. Een batterij helpt alleen op uren waarin hij gevuld is.
- “De batterij zoekt zelf de goedkope uren op.”
- Alleen als de sturing de prijzen kent. Anders laadt hij op eigen zonnestroom of volgens een vast schema.
Aansluiting, groepenkast en veiligheid
Aan de installatie verandert door prijssturing weinig. Ook hier hoort de batterij op een eigen groep, aangesloten door een installateur, zoals Milieu Centraal adviseert. Een stekkerbatterij raadt Milieu Centraal af, omdat die de groep kan overbelasten. Waar een batterij veilig kan staan, leest u in het artikel over wat een thuisbatterij is.
Wat wel verandert: laden uit het net vraagt extra vermogen van uw aansluiting, juist in de goedkope uren. Dan wil de laadpaal misschien ook laden, of draait de warmtepomp. Zonder afstemming tellen die vermogens bij elkaar op. Hoe zo'n afstemming bij een laadpaal werkt, leest u in het artikel over load balancing.
Wanneer schakelt u een vakman in?
Laat een installateur meekijken in deze situaties:
- U wilt uit het net laden en hebt ook een laadpaal, warmtepomp of inductiekookplaat op dezelfde aansluiting.
- U weet niet of omvormer, batterij en meter kunnen samenwerken met de sturing van uw leverancier of met een EMS.
- U stapt over naar een dynamisch contract en wilt weten of een bestaande batterij daarop kan worden aangestuurd.
Een installateur van Eplus kan in Heerhugowaard en omgeving beoordelen of uw aansluiting, groepenkast en sturing bij elkaar passen. Andere artikelen over opslag en sturing staan in de Kennisbank Energie.
Veelgestelde vragen
Heb ik een dynamisch contract nodig voor een thuisbatterij?
Nee. Een thuisbatterij werkt ook met een vast of variabel contract. Hij slaat dan vooral eigen zonnestroom op voor later. Een dynamisch contract voegt de mogelijkheid toe om op prijsverschillen tussen uren te sturen. Of dat iets toevoegt, hangt af van die verschillen, van uw verbruik en van de sturing.
Kan een thuisbatterij ook laden met stroom uit het net?
Ja, als het systeem en de sturing dat toelaten. Bij een dynamisch contract gebeurt dat meestal op uren met een lage prijs. Over die ingekochte stroom betaalt u wel gewoon belastingen, en laden uit het net vraagt extra vermogen van uw aansluiting. Een installateur stemt het laadvermogen af op de groep en op wat er verder in huis draait.
Wat gebeurt er met mijn batterij als ik van energieleverancier wissel?
In de regel blijft de batterij zelf werken. De vraag is wie hem daarna aanstuurt. Zit de prijssturing in de app of het platform van uw oude leverancier, dan kan die wegvallen, en laadt de batterij vaak alleen nog op eigen zonnestroom. Een EMS of omvormer die de prijzen zelf ophaalt, hangt minder aan één leverancier. Vraag dit na voordat u een pakket van batterij en contract kiest.
Hoe weet een thuisbatterij wanneer stroom goedkoop is?
Niet uit zichzelf. De sturing haalt de prijzen voor de komende uren op, die een dag vooraf bekend zijn, en maakt daar een plan voor laden en ontladen van. Die sturing zit bij de aanbieder, in een energiemanagementsysteem of in de omvormer. Ze gebruikt ook het actuele verbruik, meestal uit de slimme meter.
Is een dynamisch energiecontract riskant?
Er zit meer risico in dan in een vast contract. Volgens de ACM ligt het prijsrisico grotendeels bij de klant: stijgen de marktprijzen, dan stijgt uw rekening mee, en in de winter kan die hoger uitvallen. Leveranciers moeten die risico's vooraf uitleggen. Een batterij kan een deel van de dure uren opvangen, maar neemt het risico niet weg.
Hulp van Eplus
Bronnen
- Salderingsregeling, Rijksoverheid. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- Zonnestroom als de saldering stopt: dit moet je weten, Milieu Centraal. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- Thuisbatterij: zonne-energie opslaan, Milieu Centraal. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- Afspraken over energiecontracten met dynamische prijzen, ACM. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- Aanbod op maat: dynamische tarieven, ACM ConsuWijzer. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
