1-fase of 3-fase: wat is het verschil voor uw woning?

Wat een fase is, in gewone woorden

Stroom komt uw woning binnen via een kabel met meerdere geleiders. Een fase is een geleider waar spanning op staat: ongeveer 230 volt. Bij 1-fase komt er één fase binnen, bij 3-fase drie. Een gewoon stopcontact krijgt zijn stroom van één fase, ook in een huis met 3-fase.

Vermogen is wat apparaten op een moment vragen, in watt (W) of kilowatt (kW, 1.000 watt): vermogen = spanning × stroom, kort P = U × I.

Hoeveel stroom (in ampère, A) er per fase door mag, bepaalt de hoofdzekering van uw aansluiting. Het aantal fasen en die grens samen heten de aansluitwaarde, bijvoorbeeld 1x35A (één fase van 35 ampère) of 3x25A (drie fasen van elk 25 ampère). Voor woningen en andere kleinverbruikers lopen de standaardmaten volgens Liander van 1x10A tot 3x80A.

Hoe de stroom uw woning binnenkomt

Van de straat tot het stopcontact volgt de stroom een vaste route. Bij 1-fase en 3-fase is die gelijk:

1. de aansluitkabel vanaf de straat;
2. de hoofdzekering, die per fase begrenst hoeveel stroom er door mag;
3. de meter, die bijhoudt hoeveel stroom u gebruikt;
4. de hoofdschakelaar, waarmee de installatie achter de meter in één keer uit kan;
5. de groepenkast, die de stroom verdeelt over de groepen;
6. de groepen: stroomkringen naar stopcontacten en lampen, of naar één zwaar apparaat.

Aansluiting en groepenkast: twee verschillende dingen

Bij 1-fase of 3-fase gaat het om de aansluiting: wat er van buiten binnenkomt. Een andere maat vraagt u aan bij de netbeheerder, het bedrijf dat het stroomnet in uw regio beheert. De groepenkast is de verdeling binnen: hoeveel groepen er zijn, hoe ze over de fasen verdeeld zijn en welke beveiliging erop zit. Dat deel past een installateur aan.

Die twee moeten bij elkaar passen. Een 3-fase-aansluiting helpt pas echt als de groepenkast de groepen over de drie fasen verdeelt. En een ruime aansluiting zegt niets over één groep: elke groep heeft een eigen beveiliging en kabel, met een eigen grens.

Wat u merkt van het verschil

Aan het licht en de stopcontacten merkt u niets. Het verschil zit in wat er tegelijk kan.

Het gaat om vermogen tegelijk, niet om verbruik per jaar

De aansluitwaarde begrenst wat er op één moment kan: vermogen, in kilowatt (kW). Op uw energierekening staat iets anders: hoeveel energie u in een jaar gebruikte, in kilowattuur (kWh).

Een huishouden met een laag jaarverbruik kan dus toch tegen de grens aanlopen, als kookplaat, oven en laadpaal op hetzelfde moment aanstaan. Een hoog jaarverbruik past soms prima, als de grote verbruikers verspreid over de dag draaien.

Aannames: 230 volt per fase en de volle stroom die de hoofdzekering per fase doorlaat. De uitkomsten zijn afgerond en theoretisch.

1x35A

230 V × 35 A = 8.050 W, ongeveer 8 kW

3x25A, alle fasen samen

3 × 230 V × 25 A = 17.250 W, ongeveer 17 kW

3x25A, per fase

230 V × 25 A = 5.750 W, ongeveer 5,75 kW

Op papier laat 3x25A ruim twee keer zoveel vermogen tegelijk door als 1x35A. Liander noemt voor 3x25A indicatief ook ongeveer 17 kW.

Wat dit wel en niet betekent: Dit is wat de hoofdzekering theoretisch tegelijk doorlaat, niet wat u onbeperkt lang kunt gebruiken. Eén apparaat op één fase krijgt bij 3x25A geen 17 kW: elke fase heeft een eigen grens van 25 A. Over één groep in de kast zegt het niets. En aan deze kW-waarden kunt u volgens Liander geen rechten ontlenen.

1-fase en 3-fase naast elkaar

Een fictief voorbeeld; alle waarden zijn aannames. Tegelijk staan aan: een kookplaat met 7 kW op het typeplaatje, een oven van 3 kW, een wasmachine van 2 kW en een laadpaal op één fase van 3,7 kW. Het werkelijke verbruik ligt vaak lager dan wat op het typeplaatje staat.

Kookplaat

7 kW

Oven

3 kW

Wasmachine

2 kW

Laadpaal op één fase

3,7 kW

Samen, alles op vol vermogen

ongeveer 15,7 kW

Ongeveer 15,7 kW past niet binnen ongeveer 8 kW (1x35A). Binnen ongeveer 17 kW (3x25A) past het op papier wel, maar alleen als de belasting goed over de drie fasen is verdeeld.

Wat dit wel en niet betekent: Per fase is het krap: gemiddeld ongeveer 5,2 kW per fase, tegen een grens van ongeveer 5,75 kW. Met apparaten van een paar kilowatt per stuk lukt zo'n gelijke verdeling niet altijd. De les is dus niet ‘neem 3-fase’. Gelijktijdigheid, de verdeling over de fasen en slimme sturing bepalen samen of het past. Over uw eigen installatie zegt dit voorbeeld niets.

Per zware verbruiker

Inductiekookplaat

Een inductiekookplaat kan veel vermogen tegelijk vragen; hoeveel, staat op het typeplaatje of in de handleiding. Of dat past, hangt niet alleen af van 1-fase of 3-fase, maar ook van de groep in uw groepenkast waarop de kookplaat komt. Een 3-fase-aansluiting maakt uw keuken dus niet vanzelf klaar voor inductie, en 1-fase sluit inductie niet bij voorbaat uit. Laat een installateur de kookplaat, de groep en de rest van uw verbruik samen bekijken voordat u koopt.

Warmtepomp

Welke aansluiting een warmtepomp vraagt, staat in de documentatie van het toestel. Dat verschilt per type, dus een vuistregel geven we hier niet. Vaak krijgt een warmtepomp een eigen groep. Let ook op het moment: een warmtepomp kan draaien terwijl u kookt of laadt. Laat een installateur beoordelen of uw aansluiting en groepenkast dat samen aankunnen.

Laadpaal

Een laadpaal is een zware belasting die lang achter elkaar duurt. Volgens Milieu Centraal laadt u op één fase tot ongeveer 3,7 kW en bij een 3x25A-aansluiting met 7,4 of 11 kW. De lader in de auto, de boordlader, begrenst hoe snel het werkelijk gaat: laadt uw auto alleen op één fase, dan haalt hij ook aan een 3-fase-laadpaal geen 11 kW. Milieu Centraal raadt load balancing aan, een sturing die het laadvermogen aanpast aan wat het huis gebruikt. Zie ook een laadpaal bij uw woning.

Zo ziet u wat u nu hebt, zonder iets te openen

U hoeft de meterkast niet open te maken om te weten wat u hebt. Vraag het uw netbeheerder of uw installateur.

Kijk bij de aansluitwaarde naar het eerste getal: 1 betekent één fase, 3 betekent drie fasen. Het getal na de x is de stroom per fase in ampère.

Vraagt een installateur om een foto van de meterkast? Fotografeer alleen de voorkant zoals die er nu bij staat. Open of verwijder niets.

Van 1-fase naar 3-fase: wat komt erbij kijken?

Begin met rekenen, niet met aanvragen. Met slimme lastverdeling kan er vaak meer binnen een bestaande aansluiting dan op het eerste gezicht lijkt. Een aansluiting verzwaren kan kostbaar zijn en tijd kosten.

1. Reken eerst wat u wilt aansluiten, wat daarvan tegelijk aanstaat en of sturing pieken kan voorkomen.
2. Vraag aan bij de netbeheerder, via mijnaansluiting.nl. Volgens Liander verhoogt een zwaardere aansluiting de netbeheerkosten; vraag vooraf wat de wijziging voor u betekent.
3. Houd rekening met wachttijd als het stroomnet in uw gebied vol zit (zie hieronder).
4. Laat de groepenkast aanpassen. Drie fasen helpen pas als de kast de groepen over de fasen verdeelt. Dat doet een installateur; de aansluiting zelf past de netbeheerder aan.

Netcongestie en de wachtlijst

Netcongestie betekent dat het stroomnet in een gebied vol zit. Volgens Liander staan sinds 1 juli 2026 klein- en grootverbruikers in zo'n gebied op één gezamenlijke wachtlijst. Huishoudens met een aansluiting tot 3x35A vallen daarin onder de basisbehoeften, maar kunnen langer wachten als aanvragen met meer voorrang voorgaan (stand 12 oktober 2026). Een termijn kunnen wij daarom niet toezeggen.

Eplus regelt de aanvraag bij de netbeheerder niet. Wij passen uw groepenkast aan op wat u wilt aansluiten, binnen uw huidige aansluiting of na een verzwaring.

Veelgemaakte misverstanden

“Inductie vraagt altijd 3-fase.”

Nee. Het hangt af van de kookplaat, de groep in uw groepenkast en wat er verder tegelijk aanstaat. En 3-fase maakt een keuken niet vanzelf geschikt.

“Mijn aansluiting hangt af van mijn jaarverbruik.”

Nee. De aansluitwaarde gaat over vermogen op één moment (kW), het jaarverbruik over energie in een heel jaar (kWh).

“Met 3-fase laad ik thuis altijd 22 kW.”

Nee. 22 kW vraagt 3-fase met ongeveer 32 A per fase én een auto die dat ondersteunt. Bij 3x25A is 11 kW het gangbare maximum.

“3-fase is altijd beter.”

Niet per se. 3-fase geeft meer ruimte in totaal, maar per fase kan het minder zijn: 25 A bij 3x25A tegenover 35 A bij 1x35A. Zonder zware verbruikers merkt u er weinig van.

“Kleinverbruikers hebben geen last van netcongestie.”

Dat klopt niet meer. Sinds 1 juli 2026 staan klein- en grootverbruikers in congestiegebieden op één wachtlijst, en ook huishoudens kunnen langer wachten op een zwaardere aansluiting.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Schakel een installateur in als:

• u een inductiekookplaat, warmtepomp, laadpaal of thuisbatterij wilt aanschaffen;
• de groepen in uw kast vol zitten en er iets bij moet;
• de stroom in het hele huis wegvalt als veel apparaten tegelijk aanstaan;
• u twijfelt of de groepen goed over de fasen zijn verdeeld;
• u overweegt naar 3-fase te gaan en wilt weten of dat nodig is.

Bij Eplus kijken we eerst naar wat er is: de aansluiting, het aantal groepen, de aardlekbeveiliging en wat u de komende jaren nog wilt aansluiten. Daarna rekenen we uit wat er binnen uw huidige aansluiting past, zodat u niet achteraf hoort dat de kast eerst moet. Meer korte antwoorden over de groepenkast vindt u in de Kennisbank over elektra.