Cat5e, Cat6 en Cat6A: welke netwerkkabel kiest u?

Wat betekent Cat bij een netwerkkabel?

Cat staat voor categorie. Een netwerkkabel bevat vier aderparen van koper, en de twee aders van elk paar zijn om elkaar heen gedraaid. Dat draaien houdt storing tussen de paren en van buitenaf beperkt. De categorie zegt tot welke frequentie de kabel volgens zijn specificaties goed presteert. Hoe hoger de categorie, hoe strenger de eisen aan de kabel en aan de aansluitingen.

Die frequentie, in megahertz (MHz), is niet hetzelfde als snelheid. Hoeveel data er per seconde overgaat, in Mbit/s of Gbit/s, bepalen de apparaten aan beide kanten. Een groter frequentiebereik geeft die apparaten ruimte om sneller te werken.

De drie categorieën naast elkaar

De afstanden gelden voor de hele verbinding van apparaat tot apparaat, dus inclusief de korte aansluitkabels aan beide kanten.

Cat6 of Cat6A: het verschil zit bij 10 Gbit/s

Bij de meeste dagelijkse toepassingen merkt u weinig verschil tussen Cat6 en Cat6A. Het verschil telt zodra er 10 Gbit/s over de kabel moet. Kabelfabrikant ICC vat het, met verwijzing naar een technisch bulletin van de Amerikaanse normorganisatie TIA, zo samen: Cat6A haalt 10 Gbit/s over 100 meter. Cat6 haalt dat tot 37 meter. Tussen 37 en 55 meter hangt het af van alien crosstalk, en verder reikt Cat6 voor 10 Gbit/s niet.

ICC raadt Cat6 daarom af voor nieuwe installaties die 10 Gbit/s moeten dragen. Veel apparaten gebruiken die snelheid nog niet. Maar sommige nieuwere access points en switches hebben al poorten die sneller zijn dan de gangbare, en een kabel in de muur blijft vaak langer liggen dan de apparaten die eraan hangen.

Wat is alien crosstalk?

Alien crosstalk is storing die een kabel oppikt van de kabels die ernaast liggen. Het speelt vooral waar veel kabels strak gebundeld over een lange afstand samen lopen, zoals in een kabelgoot naar de netwerkkast, en het weegt zwaarder naarmate de frequentie hoger is. Cat6A is gemaakt om daar beter tegen te kunnen, door de opbouw van de kabel of met afscherming.

Voor- en nadelen van Cat6A

Aannames: twee zelf gekozen kabelroutes. Route A loopt in een woning van de netwerkkast in de meterkast naar een access point op zolder. Route B loopt in een kantoor van de netwerkkast naar een werkplek aan de andere kant van de verdieping. Een kabel volgt muren, schachten en plafonds en is daardoor langer dan de afstand in een rechte lijn. Gerekend is met de hele verbinding, dus inclusief de aansluitkabels aan beide kanten.

Route A, woning: vaste kabel

28 m via meterkast, leiding omhoog en zolder

Route A: aansluitkabels

2 × 2 m = 4 m

Route A: hele verbinding

28 m + 4 m = 32 m

Route B, kantoor: vaste kabel

62 m via plafond en kabelgoot

Route B: aansluitkabels

2 × 3 m = 6 m

Route B: hele verbinding

62 m + 6 m = 68 m

Route A blijft met 32 meter onder de 37 meter waarop Cat6 volgens ICC 10 Gbit/s haalt. Route B komt met 68 meter boven de 55 meter: voor 10 Gbit/s is daar Cat6A nodig.

Wat dit wel en niet betekent: Wat het wel betekent: de lengte van de kabelroute bepaalt of Cat6 voor 10 Gbit/s in aanmerking komt, niet de afstand op de plattegrond. Wat het niet betekent: dat route A met Cat6 vanzelf 10 Gbit/s haalt. Aansluitingen, vakwerk en apparatuur tellen mee, en pas een meting na de aanleg laat zien wat de verbinding doet.

Welke kabel kiest u?

De kabel zelf is zelden het grootste deel van het werk. De meeste moeite zit in het trekken door leidingen, wanden en plafonds, en in het aansluiten. Kijk daarom niet alleen naar wat u nu nodig hebt, maar ook naar wat u later wilt kunnen zonder nieuwe kabels te trekken.

Keuzehulp per situatie

Thuis

In een woning gaat het meestal om een handvol kabels: naar een werkplek, de televisie of een access point op de overloop of zolder. Gaan de muren toch open, dan is Cat6A een kleine extra stap. Liggen er al leidingen, dan bepaalt de ruimte daarin vaak wat er nog door past. Wilt u eerst weten of een kabel uw Wi-Fi-probleem oplost, kijk dan in de Kennisbank over Wi-Fi en netwerk.

Kantoor en bedrijfspand

In een kantoor liggen meer kabels over grotere afstanden, vaak samen in kabelgoten boven het systeemplafond. Daar speelt storing tussen kabels sneller, en hangen er access points en camera's aan die hun voeding via de kabel krijgen. Voor nieuwe vaste bekabeling ligt Cat6A daarom voor de hand. Tussen netwerkkasten, of waar een koperen kabel te lang wordt, gebruikt men vaak glasvezel.

De kabel is maar één schakel

Een netwerkverbinding bestaat uit meer dan de kabel in de muur. In de kamer zit een wandcontactdoos, in de netwerkkast een patchpaneel: een rij aansluitingen waar de vaste kabels op uitkomen. Daartussen ligt de vaste kabel. Aan beide kanten komt er een losse aansluitkabel bij, naar het apparaat en naar de switch.

De verbinding is zo goed als het zwakste onderdeel. Een Cat6A-kabel op Cat5e-aansluitingen presteert hooguit als Cat5e. Ook het vakwerk telt. Bij het aansluiten blijven de paren zo ver mogelijk gedraaid, de kabel mag niet te scherp buigen, en strak aangetrokken bundelbandjes of een knik in de kabel kosten prestaties.

Begrippen die u op een offerte tegenkomt

Vaste verbinding (permanent link)

Het vaste deel, van patchpaneel tot wandcontactdoos. Dit deel ligt in muur of plafond en vervangt u niet zomaar.

Kanaal (channel)

De hele weg van apparaat tot apparaat: de vaste verbinding plus de aansluitkabels aan beide kanten. De afstanden voor 10 Gbit/s gaan over dit geheel.

Installatiekabel met massieve kern

Elke ader is één massieve koperdraad. Stugger, maar bedoeld voor vaste aanleg en voor aansluiting op wandcontactdozen en patchpanelen.

Patchkabel van litze

Elke ader bestaat uit fijne koperdraadjes, waardoor de kabel soepel is. Bedoeld voor korte stukken, zoals van wandcontactdoos naar computer of van patchpaneel naar switch.

Verkoperd aluminium (CCA)

Goedkope kabel met aders van aluminium met een laagje koper. Die heeft meer weerstand dan massief koper en wordt bij PoE warmer.

Afgeschermd of niet: U/UTP, F/UTP en S/FTP

Op de kabelmantel staat naast de categorie vaak een code voor de afscherming. De letters voor de schuine streep gaan over de kabel als geheel, de letters erachter over elk aderpaar. U betekent onafgeschermd, F staat voor folie en S voor een gevlochten scherm. TP staat voor twisted pair: de gedraaide aderparen.

Afscherming helpt alleen als ze over de hele verbinding doorloopt: afgeschermde kabel, afgeschermde wandcontactdozen en patchpanelen, en in de netwerkkast een goede verbinding met de aarding. Afgeschermde kabel is ook dikker en vraagt meer werk bij het aansluiten. In een gewone woning is onafgeschermde kabel daarom vaak de logische keuze, ook bij Cat6A.

PoE: voeding over dezelfde kabel

Bij access points aan het plafond en bij camera's gaat de voeding vaak over dezelfde netwerkkabel. Dat heet PoE, Power over Ethernet. Volgens een overzicht van de Ethernet Alliance levert een switch bij het zwaarste type, Type 4 (802.3bt), tot 90 W per poort, waarvan bij het apparaat ongeveer 71,3 W beschikbaar is. Het verschil is gereserveerd voor verlies in de kabel, en dat verlies wordt warmte. Vanaf klasse 5 loopt de stroom over alle vier de aderparen.

In een grote bundel met veel PoE-kabels kan die warmte slecht weg, en een warme kabel dempt het signaal meer. Kabel met dikkere koperaders wordt minder warm. Bij veel PoE-apparaten op lange kabels kijkt een vakman daarom ook naar de aderdikte en de grootte van de bundels. Hoe PoE werkt en welke typen er zijn, staat in een apart artikel.

Doormeten na de aanleg

Of een verbinding haalt wat de categorie belooft, ziet u niet aan de kabel. Dat laat een meting zien, en daarvan zijn er grofweg twee niveaus.

Een eenvoudige kabeltester controleert of alle aders goed en in de juiste volgorde zijn aangesloten. Dat vindt fouten in het aansluitwerk, maar zegt niets over wat de verbinding aankan.

Een uitgebreide meting toetst elke verbinding aan de grenswaarden van de categorie, zoals demping en overspraak tussen de paren. In de vakwereld heet dat ook wel certificeren van de bekabeling: het levert een meetrapport per aansluiting op, geen certificaat voor het bedrijf dat de kabels legt. Vraag bij nieuwe aanleg, zeker in een bedrijfspand, welke meting er na afloop wordt gedaan en of u de resultaten krijgt.

Veelgemaakte misverstanden

“Cat6 haalt 10 Gbit/s over 100 meter.”

Nee, dat is Cat6A. Cat6 haalt 10 Gbit/s tot 37 meter, en tussen 37 en 55 meter alleen als de storing tussen kabels meevalt.

“Een betere kabel maakt mijn internet sneller.”

Alleen als de kabel nu de beperking is. De snelheid van uw internet hangt af van het abonnement, de router en, bij draadloze apparaten, de Wi-Fi.

“Een Cat6A-aansluitkabel maakt de verbinding Cat6A.”

Nee. De vaste kabel, de aansluitingen en het vakwerk bepalen mee wat de verbinding haalt. Het zwakste onderdeel telt.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Een losse aansluitkabel tussen router en computer kunt u gewoon zelf kopen en insteken. Voor vaste bekabeling is een vakman verstandig in deze situaties.

• U bouwt of verbouwt en wilt netwerkkabels in muren of plafonds, voordat alles dichtgaat.
• Er komen access points of camera's aan het plafond die hun voeding via de kabel krijgen.
• Een kabel wordt lang, of er komen veel kabels samen in één goot of netwerkkast.
• De kabel moet door een brandwerende wand of vloer. Daar hoort na het doorvoeren weer een brandwerende afdichting.
• U twijfelt of bestaande kabels een hogere snelheid aankunnen en wilt dat laten meten.
• Een bekabelde verbinding hapert of valt steeds terug naar een lagere snelheid.

Meer over het aanleggen van netwerkbekabeling in huis vindt u op de dienstpagina. Gaat het om een kantoor of bedrijfspand, kijk dan bij netwerkbekabeling voor bedrijven. Plant u een grotere verbouwing, neem de netwerkkabels dan mee in het plan voor de elektra bij renovatie of nieuwbouw.