Werkt een thuisbatterij tijdens een stroomstoring?

Waarom een gewone thuisbatterij afschakelt

Een thuisbatterij levert gelijkstroom. Een omvormer zet die om in de wisselstroom die uw apparaten gebruiken. Een gewone omvormer stemt zich daarbij af op het net: hij werkt alleen als het net er is. Valt het net weg, dan schakelt hij af. Dat doet ook de omvormer van zonnepanelen, zelfs als de zon volop schijnt.

Dat afschakelen is geen gebrek, maar een veiligheidsfunctie. Bij een storing werken monteurs van de netbeheerder aan kabels die spanningsloos horen te zijn. Een omvormer die gewoon doorlevert, zou spanning terugzetten op dat net. Dat is gevaarlijk voor wie eraan werkt.

Een thuisbatterij levert bij een stroomstoring dus alleen stroom als het systeem daar een speciale noodstroom- of back-upfunctie voor heeft. Niet elke batterij heeft die. En heeft hij die wel, dan moet ook de installatie in de meterkast erop zijn ingericht.

Noodstroom, back-up en eilandbedrijf

Fabrikanten en verkopers gebruiken de woorden noodstroom en back-up niet overal op dezelfde manier. Daarom eerst de begrippen, zoals ze in dit artikel bedoeld zijn.

Begrippen

Eilandbedrijf

Het huis, of een deel ervan, draait los van het net op stroom uit de batterij en soms uit de zonnepanelen. Het systeem gedraagt zich dan als een klein eigen net.

Netontkoppeling

De schakeling die het huis of een deel ervan eerst van het net scheidt, voordat het systeem zelf stroom levert. Zo komt er geen spanning op het net terecht.

Noodstroomuitgang

Een aparte aansluiting op het systeem die bij uitval stroom levert. Alleen wat daarop is aangesloten, blijft werken. De rest van het huis blijft donker.

Back-up

Gekozen groepen in de groepenkast, of de hele installatie, schakelen bij uitval vanzelf over op de batterij. U hoeft dan niets om te pluggen.

Omschakeltijd

De tijd tussen het wegvallen van het net en het moment waarop het systeem de stroom overneemt.

Vier situaties naast elkaar

Vereenvoudigd overzicht, geen installatieschema.

Is de omschakeltijd kort, dan merkt u weinig van de overgang. Duurt het langer, dan valt de stroom even weg en starten apparaten zoals een computer of router opnieuw op. Hoe lang het bij een systeem duurt, staat in de technische gegevens.

Vraag een leverancier dus niet alleen of een systeem noodstroom heeft. Vraag wat er bij uitval precies blijft werken, hoe het omschakelt en met hoeveel vermogen.

Wat er in de meterkast verandert

Een batterij met de juiste functie is maar de helft van het verhaal. De installatie moet ook zo zijn ingericht dat het systeem een deel van het huis van het net kan scheiden en dat deel zelf kan voeden. Dat is werk in de groepenkast.

Waar het om gaat

• Een eigen groep voor de batterij. Volgens Milieu Centraal sluit een installateur een thuisbatterij aan op een eigen groep, en niet op een gewoon stopcontact.
• Aparte back-upgroepen. De groepen die bij uitval moeten blijven werken, worden apart gezet, zodat het systeem alleen die groepen voedt. Welke groepen dat zijn, kiest u vooraf.
• Scheiding van het net. Een schakeling zorgt dat de back-upgroepen los van het net zijn voordat de batterij ze voedt. Is het net terug, dan schakelt het systeem weer terug.
• Beveiliging zonder net. Ook in eilandbedrijf moeten de beveiligingen in de groepenkast hun werk blijven doen, zoals de aardlekschakelaar. Hoe dat wordt geregeld, hangt af van het systeem en de installatie.
• Eén of drie fasen. Sommige systemen leveren bij uitval op één fase, andere op drie. Een apparaat dat drie fasen nodig heeft, werkt niet op een back-up met één fase. Lees meer over het verschil tussen 1-fase en 3-fase.

Hoe groepen, aardlekschakelaars en automaten in de kast samenwerken, leest u in het artikel over de werking van een groepenkast.

Zo'n aanpassing is een wijziging van de installatie. Wijzigingen en uitbreidingen worden aangelegd volgens NEN 1010:2020+C1:2024, de actuele uitgave van de norm voor laagspanningsinstallaties (stand 13 oktober 2026). Dat geldt ook voor de delen van de bestaande installatie die door de wijziging worden geraakt.

De plek van de batterij

Back-up verandert niets aan de plaatsing. Ook dan gelden de adviezen van de Brandweer: een koele, geventileerde plek buiten de vluchtroute, en plaatsing door een installateur.

Hoe lang u vooruit kunt

Hoe lang de stroom blijft, hangt af van twee getallen. Het eerste is de energie die nog in de batterij zit, in kilowattuur (kWh). Het tweede is het vermogen dat u tegelijk vraagt, in kilowatt (kW). Met een paar zuinige groepen houdt een batterij het lang vol. Zware apparaten maken hem snel leeg, of vragen meer vermogen dan het systeem bij uitval kan leveren.

Fictief voorbeeld met zelf gekozen aannames. Het is een winteravond en de batterij is deels gevuld. Op de back-upgroepen staan een koelkast, een paar lampen, de router en de pomp van de cv-ketel. Samen vragen die gemiddeld 0,2 kW. De duur is de lading gedeeld door het vermogen.

Lading bij het begin van de storing

4 kWh (aanname)

Gemiddeld vermogen van de back-upgroepen

0,2 kW (aanname)

Alleen de basis

4 kWh ÷ 0,2 kW = 20 uur

Met een elektrische kachel van 2 kW erbij

4 kWh ÷ 2,2 kW ≈ 1,8 uur

Met alleen de basis ongeveer 20 uur. Met een kachel erbij nog geen 2 uur.

Wat dit wel en niet betekent: Wat het wel betekent: wat u tegelijk aanzet, bepaalt minstens zo veel als de grootte van de batterij. Wat het niet betekent: dat uw systeem zo lang meegaat. Verlies bij het omzetten, een ingestelde ondergrens van de batterij en het werkelijke verbruik maken de tijd korter. Of een systeem een kachel van 2 kW bij uitval kan voeden, hangt af van het vermogen dat het in eilandbedrijf levert.

In de winter en in de nacht

Een batterij die vooral met zonnestroom laadt, is op een grijze winterdag vaak maar deels gevuld. Valt dan de stroom uit, dan hebt u minder in reserve dan op een zonnige zomerdag.

Zonnepanelen laden de batterij tijdens een storing alleen bij als het systeem daarvoor is gemaakt en zo is aangesloten. Ook dan levert een donkere dag weinig op, en de nacht niets.

Een reserve achterhouden

Bij sommige systemen kunt u instellen dat een deel van de batterij altijd gevuld blijft voor een storing. Dat deel gebruikt u dan niet om dagelijks zonnestroom te verschuiven. Dat telt mee in de rekensom of een thuisbatterij voor u uitkomt.

Warmtepomp, kookplaat en laadpaal

Een warmtepomp, een inductiekookplaat of een laadpaal vraagt veel vermogen. Of ze op een back-up kunnen werken, hangt af van wat het systeem bij uitval levert en op hoeveel fasen. Ook als het kan, is de batterij er snel mee leeg. Vaak is het verstandiger ze buiten de back-upgroepen te houden en te aanvaarden dat ze bij uitval stilstaan.

Vergeet de cv-ketel niet. Ook een ketel op gas heeft stroom nodig voor de pomp en de regeling. Wilt u bij uitval warmte houden, dan hoort die groep er juist bij.

Wat een batterij bij uitval niet oplost

Een thuisbatterij met back-up kan een storing een stuk draaglijker maken. Maar hij heeft grenzen, en die wilt u vooraf kennen.

Veelgehoorde misverstanden

“Met een thuisbatterij heb ik altijd stroom.”

Alleen met een noodstroom- of back-upfunctie en een installatie die daarop is ingericht. En ook dan alleen zolang lading en vermogen het toelaten. Niemand kan beloven dat alles altijd blijft werken.

“Zonnepanelen leveren bij een storing gewoon door.”

Een gewone omvormer schakelt af zodra het net wegvalt, ook bij volle zon. Alleen een systeem dat in eilandbedrijf kan werken, kan zonnestroom tijdens een storing gebruiken.

“Back-up betekent het hele huis.”

Vaak gaat het om een paar gekozen groepen. Ook bij een back-up voor het hele huis bepaalt het vermogen van het systeem wat er tegelijk kan.

“Een stekkerbatterij is een handige noodvoorziening.”

Milieu Centraal raadt een stekkerbatterij af, omdat die de groep kan overbelasten. Bovendien levert een batterij via het stopcontact bij uitval geen stroom aan de huisinstallatie: daarvoor is een scheiding van het net in de groepenkast nodig.

Vragen die u vooraf stelt

Twijfelt u tussen systemen, of hebt u een offerte? Met deze vragen ziet u wat er bij uitval echt gebeurt.

1. Heeft het systeem een noodstroom- of back-upfunctie, en zit die er standaard in of is het een uitbreiding?
2. Is het een aparte uitgang, of schakelen groepen in de groepenkast vanzelf over?
3. Hoeveel vermogen levert het systeem bij uitval, en op één fase of op drie?
4. Hoe lang duurt het omschakelen?
5. Kunnen de zonnepanelen de batterij tijdens een storing bijladen?
6. Kunt u een reserve instellen, en hoeveel blijft er dan over voor dagelijks gebruik?
7. Wat verandert er in de groepenkast, en welke groepen gaan mee op de back-up?

Wanneer schakelt u een vakman in?

Laat een installateur meekijken als een van deze situaties bij u speelt.

• U wilt dat bepaalde groepen bij een storing blijven werken.
• U hebt al een thuisbatterij en wilt weten of back-up achteraf kan.
• Uw groepenkast zit vol, of er komt een warmtepomp of laadpaal bij op dezelfde aansluiting.
• U twijfelt of de plek van de batterij veilig is.

Of back-up bij uw installatie past en wat de groepenkast daarvoor nodig heeft, beoordeelt een installateur ter plaatse. Lees meer over een thuisbatterij laten plaatsen door Eplus. Meer over opslag en sturing vindt u in de Kennisbank Energie.