Laadpaal en zonnepanelen: hoe werkt slim laden met eigen opwek?

Waarom zelf verbruiken belangrijker wordt

Salderen betekent dat de stroom die u teruglevert, wordt weggestreept tegen de stroom die u inkoopt. Zolang dat kan, maakt het voor de rekening weinig uit of de auto overdag op zonnestroom laadt of 's avonds op stroom uit het net.

Daarna betaalt uw leverancier een vergoeding voor alle stroom die u teruglevert. Tot 2030 geldt daarvoor een wettelijk minimum: volgens de Rijksoverheid minstens de helft van het kale leveringstarief. Leveranciers mogen ook terugleverkosten rekenen, maar alleen voor het verwerken van teruggeleverde stroom. De ACM houdt daar toezicht op.

Volgens Milieu Centraal is stroom die u zelf opwekt en meteen gebruikt vaak 3 à 4 keer goedkoper dan stroom die u inkoopt. Zonder sturing gebruikt een huishouden met zonnepanelen gemiddeld ongeveer 30 procent van de eigen zonnestroom zelf. De rest gaat het net op.

Een elektrische auto vraagt veel stroom, en het moment van laden is vaak te verschuiven. Daardoor kan hij een deel van dat overschot opvangen. Wat het einde van salderen verder betekent, leest u in het gerelateerde artikel over terugleveren.

Wat slim laden met eigen opwek precies is

Slim laden is een verzamelnaam. Het laden wordt gestuurd, in plaats van dat de laadpaal meteen op vol vermogen begint. Bij eigen opwek gaat het om één doel: zo veel mogelijk laden met zonnestroom die u anders teruglevert. Dat heet ook wel zonneladen of laden op overschot.

Het overschot is wat de panelen opwekken min wat het huis op dat moment gebruikt. Dat getal verandert de hele dag. Schuift er een wolk voor de zon of gaat de waterkoker aan, dan zakt het overschot meteen. De regeling volgt dat en past de laadstroom van de laadpaal steeds aan.

Begrippen die u tegenkomt

Omvormer

Het apparaat dat de gelijkstroom van de zonnepanelen omzet in wisselstroom van 230 volt voor uw huis. De omvormer meet wat de panelen opwekken. Wat het huis tegelijk gebruikt, weet hij alleen als er een meting op de aansluiting aan gekoppeld is.

Load balancing

Sturing die bewaakt dat laadpaal en huis samen niet boven de grens van uw aansluiting uitkomen. Het let op de bovenkant, niet op de zon.

EMS

Een energiemanagementsysteem. Het stemt laadpaal, thuisbatterij, warmtepomp en omvormer op elkaar af en bepaalt wie wanneer stroom krijgt.

Zonneladen en load balancing kunnen naast elkaar werken. Het ene let op het overschot, het andere op de bovengrens van uw aansluiting. Hoe die bovengrens wordt bewaakt, leest u in het artikel over load balancing bij een laadpaal.

Wat er technisch nodig is

Om op overschot te laden, moeten vier dingen kloppen.

Een meting op de aansluiting

De regeling moet weten hoeveel stroom er op dit moment het net op gaat. De opwek alleen zegt dat niet, want het huis gebruikt tegelijk ook stroom. Daarom wordt gemeten op de plek waar uw huis op het net aansluit.

Die gegevens komen vaak uit de slimme meter, die apart registreert wat u afneemt en wat u teruglevert. Ook een losse energiemeter in de meterkast is mogelijk. Welke meting past, hangt af van de laadpaal of het EMS. Een meter in de kast inbouwen is werk voor een installateur.

Een regeling die stuurt

De regeling rekent het overschot om naar een laadstroom en geeft die door aan de laadpaal. Ze kan in de laadpaal zelf zitten, in een EMS of in een app die de gegevens van meting en laadpaal combineert.

Vraag na wat de laadpaal doet als de meting of de verbinding wegvalt: terugvallen op een lage instelling, of laden op vol vermogen? Dat wilt u vooraf weten, zeker als dezelfde meting ook voor load balancing dient.

Een laadpaal en een auto die kunnen meeregelen

Laadpaal en auto moeten de laadstroom in stappen kunnen verhogen en verlagen, en het laden kunnen onderbreken en hervatten. Een regeling werkt vaak met een kleine vertraging, zodat de laadpaal niet bij elke wolk stopt en weer start. Hoe snel en in welke stappen dat gaat, verschilt per laadpaal en per auto.

Een auto die thuis staat als de zon schijnt

Dit klinkt vanzelfsprekend, maar het is vaak de grootste beperking. Staat de auto doordeweeks overdag bij uw werk, dan valt er op die dagen weinig op zonnestroom te laden. Dan blijven de weekenden en vrije dagen over, en in de zomer de vroege avond. Wie thuis werkt of de auto overdag weinig gebruikt, haalt er meer uit.

1-fase of 3-fase: waarom de ondergrens telt

Volgens Milieu Centraal laadt u op 1-fase met maximaal ongeveer 3,7 kW. Op een 3-fase aansluiting van 3x25A is 7,4 of 11 kW mogelijk. De boordlader, de lader in de auto zelf, begrenst wat er werkelijk binnenkomt.

Voor zonneladen telt vooral de onderkant. Een auto laadt niet met een willekeurig lage stroom: laadpaal en auto werken met een minimale laadstroom per fase. Hoe hoog die ligt, staat in de documentatie van de laadpaal en de auto.

Op 3-fase geldt die minimale stroom voor elk van de drie fasen. Het laagste laadvermogen is op 3-fase daardoor ongeveer drie keer zo hoog als op 1-fase. Is het overschot kleiner dan dat laagste vermogen, dan kan de auto niet alleen op zonnestroom laden. Hij pauzeert dan, of vult het tekort aan met stroom uit het net.

Fictief voorbeeld. Aannames: van 11.00 tot 15.00 uur houdt het huis gemiddeld 2,5 kW zonnestroom over. We rekenen met 230 V per fase en nemen voor dit voorbeeld aan dat laadpaal en auto minimaal 6 A per fase nodig hebben. De werkelijke ondergrens kan anders zijn. Verlies bij het laden telt niet mee.

Laagste vermogen op 1-fase, bij de aangenomen 6 A

230 V × 6 A ≈ 1,4 kW

Laagste vermogen op 3-fase, bij de aangenomen 6 A per fase

3 × 230 V × 6 A ≈ 4,1 kW

1-fase, alleen zon

2,5 kW ligt boven 1,4 kW. De auto laadt met het overschot, ongeveer 11 A. In 4 uur: 4 × 2,5 kW = 10 kWh, allemaal eigen zonnestroom.

3-fase, alleen zon

2,5 kW ligt onder 4,1 kW. Het laden start niet: 0 kWh.

3-fase, zon aangevuld uit het net

De auto laadt met het laagste vermogen, ongeveer 4,1 kW. In 4 uur is dat ongeveer 16,6 kWh, waarvan 10 kWh zonnestroom en ongeveer 6,6 kWh uit het net.

Bij dit kleine overschot laadt de auto op 1-fase 10 kWh op eigen stroom. Op 3-fase laadt hij op alleen zon helemaal niet. Met aanvulling uit het net laadt hij meer, maar komt ongeveer twee vijfde van de lading uit het net.

Wat dit wel en niet betekent: Wat het laat zien: bij een klein overschot bepaalt de ondergrens of zonneladen op gang komt, en op 3-fase ligt die ondergrens hoger. Wat het niet betekent: dat 1-fase altijd beter is. Bij een groot overschot, of als de auto snel vol moet, kan 3-fase juist handig zijn. In werkelijkheid is het overschot nooit vier uur lang gelijk, de 6 A is alleen een aanname voor de rekensom en het voorbeeld zegt niets over uw besparing. De kW-waarden zijn afgerond en theoretisch.

Sommige laadpalen kunnen tijdens het laden omschakelen tussen 1-fase en 3-fase: bij weinig zon op één fase, bij veel zon op drie. Niet elke laadpaal en niet elke auto kan daarmee overweg. Laadt uw auto alleen op 1-fase, dan heeft omschakelen geen zin. Vraag het na voordat u een laadpaal kiest.

Laadstanden: alleen zon, zon met aanvulling of direct

Laadpalen en apps die zonneladen ondersteunen, bieden meestal een keuze uit een paar standen. De namen verschillen per fabrikant, maar het principe is vaak hetzelfde.

Benamingen en mogelijkheden verschillen per laadpaal, EMS en auto.

Handig is een laadpaal of app waarin u een vertrektijd en een minimale lading kunt instellen. De regeling laadt dan eerst op zon en vult pas aan uit het net als de auto anders niet op tijd genoeg heeft.

Let ook op instellingen in de auto zelf. Staat daar een laadplanning voor de nacht, dan laadt de auto overdag mogelijk niet, ook als de laadpaal zonnestroom aanbiedt.

Samen met een thuisbatterij, warmtepomp of dynamisch contract

Komt er naast de laadpaal ook een thuisbatterij of een warmtepomp, dan willen meer apparaten hetzelfde overschot gebruiken. Zonder afspraak over wie voorgaat, kunnen ze elkaar tegenwerken. De batterij slaat het overschot bijvoorbeeld op, waardoor de laadpaal geen overschot meer ziet en pauzeert.

Een EMS legt die volgorde vast. U kunt dan bijvoorbeeld kiezen dat de auto voorgaat als hij morgen vroeg weg moet, en de batterij als de auto al genoeg lading heeft. Meer daarover leest u bij een EMS dat laden, opslaan en verbruik afstemt.

Hoeveel apparaten er ook meedoen, het totaal moet binnen de grens van uw aansluiting blijven. Load balancing bewaakt die grens. Volgens Milieu Centraal hoeft het niet, maar wordt het wel aangeraden.

Eerst direct gebruiken, dan pas opslaan

Zonnestroom die meteen in de auto gaat, hoeft niet eerst door een thuisbatterij. Opslaan en weer afgeven kost altijd wat energie. Direct laden verliest dus het minst onderweg, als de auto er staat. Of een thuisbatterij daarnaast uitkomt, is een aparte rekensom. Die staat in het artikel over een thuisbatterij na het einde van salderen.

Slim laden op een dynamisch tarief

Slim laden kan ook betekenen: laden op uren waarin stroom goedkoop is. Bij een dynamisch contract volgt de stroomprijs volgens de ACM de day-ahead-markt: de groothandelsmarkt waarop de prijzen voor de volgende dag worden vastgesteld. U kent de prijzen dus een dag vooraf, en ze kunnen per uur of per kwartier verschillen. U hebt er een slimme meter voor nodig.

Een EMS kan dan per moment afwegen of de auto op eigen overschot laadt of op een uur met een lage prijs. Volgens de ACM ligt het prijsrisico bij zo'n contract grotendeels bij u, bijvoorbeeld in de vorm van een hogere rekening in de winter.

Veelgemaakte misverstanden

“Met zonnepanelen laadt de auto vanzelf op zonnestroom.”

Een gewone laadpaal laadt zodra de stekker erin zit. Op zonnestroom laden vraagt een meting van het overschot en een regeling die de laadpaal aanstuurt.

“Zonneladen en load balancing zijn hetzelfde.”

Nee. Load balancing bewaakt de bovengrens van uw aansluiting. Zonneladen stuurt op het overschot van uw panelen. Beide kunnen in één regeling zitten.

“Na het einde van salderen levert terugleveren niets meer op.”

Ook na 1 januari 2027 betaalt de leverancier een vergoeding voor teruggeleverde stroom, tot 2030 met een wettelijk minimum. Wel levert terugleveren dan in de regel minder op dan inkopen kost.

“Met zonneladen rijdt u het hele jaar op eigen stroom.”

In de winter en op grijze dagen is er weinig of geen overschot. Reken erop dat de auto dan vooral stroom uit het net laadt.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Laat een installateur meekijken in deze gevallen:

• U laat een laadpaal plaatsen en wilt meteen op zonnestroom kunnen laden, zodat meting en regeling direct worden meegenomen.
• Uw huidige laadpaal moet gaan meeregelen en er is nog geen meting op de aansluiting.
• Naast de laadpaal is of komt er een thuisbatterij of warmtepomp.
• De laadpaal start niet terwijl de zon volop schijnt, of stopt en start steeds opnieuw.
• De hoofdbeveiliging of een groep schakelt af terwijl de auto laadt.

Eplus legt zelf geen zonnepanelen aan. Voor de laadpaal thuis en de sturing in de meterkast kunt u wel bij ons terecht, in Heerhugowaard en omgeving. Meer uitleg over laadvermogen, aansluiting en kosten vindt u in de Kennisbank over laden.