Omvormer vervangen: wanneer is dat nodig?

Wanneer moet u de omvormer vervangen?

Aan de buitenkant ziet u niet of een omvormer op is. Meestal blijkt het uit storingen, uit de opbrengst of uit plannen met uw installatie.

Een defect of storingen die terugkomen

De omvormer start niet meer, of valt steeds uit met een melding over een interne fout. Een vakman zoekt eerst uit waar het zit. Soms ligt de oorzaak buiten de omvormer, bijvoorbeeld in een stekker of kabel aan de kant van de panelen. Zit het defect in de omvormer zelf en is herstel niet mogelijk, dan is vervangen de logische stap. Dat geldt ook als dezelfde storing na een reparatie steeds terugkomt.

Een opbrengst die duidelijk terugloopt

Milieu Centraal adviseert om panelen en omvormer te laten nakijken als de opbrengst met meer dan 10 procent terugloopt. Een omvormer die achteruitgaat, is volgens Milieu Centraal een veelvoorkomende oorzaak, naast vuile panelen. Hoe u de opbrengst eerlijk vergelijkt, leest u in zonnepanelen leveren minder op.

Geen onderdelen of updates meer

Stopt een fabrikant met een type, dan verdwijnen op den duur onderdelen, updates en soms de app. Herstel bij een volgende storing wordt dan lastiger. Dat is een reden om vervanging te plannen, niet om de omvormer meteen weg te doen.

Meer panelen of een thuisbatterij

Komen er panelen bij, dan kan de omvormer te klein worden of te weinig aansluitingen hebben. Wilt u een thuisbatterij, dan kan een hybride omvormer de bestaande vervangen: die stuurt naast de panelen ook een batterij aan. Wat bij de plaatsing van een hybride omvormer met energiemanagement komt kijken, leest u op de dienstpagina.

En de leeftijd?

Milieu Centraal noemt een gemiddelde levensduur van ongeveer 12 jaar, en soms gaat een omvormer eerder achteruit. De brandweer raadt aan om bij een omvormer van 10 jaar of ouder met de installateur te bespreken of vervanging nodig is. Dat is een moment om te laten kijken, geen einddatum. Wel is een vervanging die u op tijd plant prettiger dan een omvormer die midden in de zomer stilvalt.

Wanneer vervangen niet nodig is

Veel meldingen lijken op een defect, maar hebben een andere oorzaak. Sluit die eerst uit voordat u een nieuwe omvormer laat plaatsen.

Lijkt kapot, maar is het vaak niet

Het eerste geval komt veel voor. Leveren veel huizen tegelijk zonnestroom terug, dan loopt de spanning in de straat op en schakelt de omvormer even af. Dat is een beveiliging, geen defect, en ook een nieuwe omvormer krijgt met dezelfde spanning in de straat te maken. Hoe u dat patroon herkent en wie het oplost, leest u in waarom een omvormer uitvalt bij zonnig weer.

Wat kunt u veilig zelf controleren?

U hoeft niets te openen of te meten. Kijken, aflezen en noteren is genoeg, en uw aantekeningen helpen de vakman op weg.

• Display en app. Een groen lampje zegt volgens Milieu Centraal alleen dat de omvormer actief is. Kijk ook of hij op een zonnige dag vermogen levert.
• Meldingen. Fotografeer de foutmelding of code en noteer datum, tijdstip en weer.
• Opbrengst. Vergelijk dezelfde maand met vorig jaar, niet een wintermaand met een zomermaand.
• Groepenkast, alleen de voorkant. Staat de groep van de omvormer of een aardlekschakelaar omlaag, zet hem dan één keer terug. Slaat hij opnieuw af, laat het dan uitzoeken.
• Typeplaatje. Noteer merk, type en vermogen van de omvormer. Die hebt u nodig voor een offerte en voor de registratie.
• De plek. Houd de ruimte rond de omvormer vrij. Milieu Centraal raadt aan de omvormer regelmatig stofvrij te maken, dan gaat hij langer mee. Neem alleen de buitenkant af en open niets.
• Kijken en ruiken. Let op verkleuring, brandlucht of een knetterend geluid. Merkt u dat, raak dan niets aan en volg het blok hieronder.

Waar let u op bij een nieuwe omvormer?

Uw panelen blijven liggen, dus de nieuwe omvormer moet passen bij die panelen, bij de plek en bij uw groepenkast. Dit gaat een vakman na.

Vermogen en strings

Zonnepanelen zijn meestal in series gekoppeld, strings genoemd, en elke string komt binnen op een ingang van de omvormer. De nieuwe omvormer moet genoeg ingangen hebben en passen bij de spanning en stroom van de strings en bij het totale paneelvermogen. Ook plannen om panelen bij te leggen tellen mee.

1-fase of 3-fase

Een 3-fase-omvormer verdeelt zijn stroom over drie fasen, een 1-fase-omvormer levert op één fase. Volgens Milieu Centraal is bij een omvormervermogen boven 5.000 watt een 3-fasenaansluiting nodig. Wordt de nieuwe omvormer groter dan de oude, laat dan vooraf beoordelen of uw aansluiting past. Een andere aansluiting vraagt u als eigenaar aan bij de netbeheerder.

Een eigen groep in de groepenkast

Volgens Milieu Centraal hoort de omvormer altijd op een aparte groep, en daarvoor kan een aanpassing in de meterkast nodig zijn. Hoeveel omvormervermogen er op een groep kan, hangt onder meer af van de hoofdzekering. Zit uw huidige omvormer met een stekker in een stopcontact op een groep met andere apparaten, dan is de vervanging een goed moment om dat recht te zetten. De vakman kijkt ook of de kabel naar de groepenkast past bij het nieuwe vermogen.

Plek en ventilatie

Een omvormer wordt warm als hij veel vermogen omzet. De brandweer adviseert onder meer een brandveilige achtergrond van steen of gips en vrije ruimte rond de omvormer. Wat verder telt voor een veilige plek, en waarom de kabels van de panelen onder spanning blijven, leest u in de elektrische veiligheid van zonnepanelen. Hangt de huidige omvormer op een hete zolder vlak onder het dak, bespreek dan of een andere plek kan.

Een toegestaan type dat u kunt uitlezen

Vraag na of de nieuwe omvormer op de lijst van goedgekeurde omvormers van de netbeheerders staat; volgens energieleveren.nl wordt die lijst elke maand bijgewerkt. Een display of app met de opbrengst helpt volgens Milieu Centraal om problemen snel te zien. Gebruikt de omvormer wifi of een app, verander dan het standaardwachtwoord.

Gewone of hybride omvormer?

Een hybride omvormer zet zonnestroom om, net als een gewone, en kan daarnaast een thuisbatterij laden en ontladen. De batterij hoeft er niet meteen bij, als de hybride omvormer ook zonder batterij kan werken. Vraag dat na bij het type dat u overweegt.

De verschillen naast elkaar

Een hybride omvormer ligt voor de hand als

• u binnen de levensduur van de nieuwe omvormer een thuisbatterij overweegt;
• u overdag veel zonnestroom overhoudt en vooral 's avonds stroom gebruikt;
• de omvormer toch vervangen moet worden, zodat u het werk niet twee keer laat doen.

Komt er geen batterij, of laat u die later liever met een eigen omvormer aansluiten, dan volstaat een gewone omvormer.

Of een batterij voor u uitkomt, hangt af van uw verbruik, uw opwek en de energieprijzen. Volgens Milieu Centraal verdient een thuisbatterij zich bij de huidige prijzen waarschijnlijk niet terug. Kiest u voor opslag, dan vindt u meer over de plaatsing van een thuisbatterij op de dienstpagina.

Moet u een nieuwe omvormer aanmelden?

Zonnepanelen en batterijen aan het net worden geregistreerd op energieleveren.nl, het loket van de netbeheerders. Wie niet registreert, loopt volgens energieleveren.nl het risico dat de energieleverancier de teruggeleverde stroom niet verrekent. Wat u bij een vervanging doet, hangt af van wat er verandert.

Wat u doorgeeft bij een vervanging

Vervangt u de oude omvormer door een hybride omvormer en komt er tegelijk een batterij bij, terwijl de panelen blijven? Die combinatie staat niet letterlijk in de veelgestelde vragen. Geef de wijziging door; de nieuwe omvormer en de batterij moeten allebei in de registratie staan.

Voor de registratie hebt u merk, type en vermogen van de omvormer nodig, het vermogen van de panelen in wattpiek (Wp), bij een batterij het vermogen in kW en de capaciteit in kWh, en de datum waarop alles in bedrijf is gegaan. Aanmelden kan tot zes maanden vooraf.

Een installateur kan zonnepanelen met uw toestemming voor u registreren, maar een batterij registreert u volgens energieleveren.nl zelf. Reken er dus op dat de registratie bij u als eigenaar ligt.

Wat bepaalt de kosten van een nieuwe omvormer?

Wat een vervanging kost, hangt af van uw installatie. Deze punten maken het werk groter of kleiner.

• Het soort omvormer. Gewoon, hybride of micro-omvormers, en het vermogen dat nodig is.
• 1-fase of 3-fase. Gaat u over van 1-fase naar 3-fase, dan moeten ook de groep en de kabel daarop passen, en soms de aansluiting.
• De plek. Kan de nieuwe omvormer op dezelfde plek hangen, en is die plek goed bereikbaar?
• Kabels en groepenkast. De afstand tot de groepenkast, of de kabel nog past, en of er een eigen groep en ruimte in de kast is.
• Batterij en sturing. Komt er meteen een batterij, een energiemeter of een energiemanagementsysteem (EMS) bij, dan is er meer te koppelen en in te stellen.
• Uitlezen en afvoeren. Of er op de plek goed wifi is of een netwerkkabel nodig is, en het demonteren en afvoeren van de oude omvormer.

Is de omvormer nog vrij nieuw, vraag dan eerst na wat de leverancier of fabrikant bij een defect regelt. En vraag bij elke offerte welke van deze punten zijn meegenomen.

Veelgemaakte misverstanden

“Een grotere omvormer levert meer op.”

Een omvormer kan niet meer omzetten dan de panelen opwekken. Een omvormer die veel groter is dan nodig, levert dus niet meer op.

“Na vervanging moet alles opnieuw gekeurd en gemeld worden.”

Veel online informatie hierover is Belgisch, en in België gelden andere regels. In Nederland volgt u de registratieregels van energieleveren.nl, en de vakman controleert zijn eigen werk bij het aansluiten.

“Met een hybride omvormer houdt u stroom bij een storing.”

Niet vanzelf. Volgens Milieu Centraal is daarvoor een speciale noodstroomfunctie nodig, soms met een aanpassing in de meterkast. Welke groepen dan nog stroom krijgen, hangt af van hoe het systeem is aangesloten.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Laat een vakman kijken als een van deze situaties bij u speelt.

• De omvormer start niet meer, of geeft steeds dezelfde foutmelding die niet over de netspanning gaat.
• De opbrengst loopt duidelijk of plotseling terug.
• U hoort knetteren, ruikt brandlucht of ziet verkleuring bij de omvormer.
• De omvormer is 10 jaar of ouder en u wilt weten of vervangen verstandig is.
• U wilt panelen of een thuisbatterij toevoegen en weet niet of uw omvormer dat aankan.
• De omvormer zit met een stekker in een stopcontact, of op een groep met andere apparaten.

Voor een storing is de installateur van uw zonnepanelen vaak het eerste aanspreekpunt. Eplus installeert geen zonnepanelen. Wel plaatst en sluit Eplus (hybride) omvormers aan. Ook kan Eplus de groep, de aardlekschakelaar en de bekabeling in huis nalopen. De registratie op energieleveren.nl en een eventuele aanvraag bij de netbeheerder doet u als eigenaar.

Meer over zonnestroom, opslag en sturing vindt u in de Kennisbank Energie.