Waarom valt een omvormer uit bij zonnig weer?

Wat er gebeurt als uw omvormer afschakelt

Zonnepanelen maken gelijkstroom, terwijl uw huis en het stroomnet met wisselstroom werken. De omvormer zet het een om in het ander. Wat u op dat moment niet zelf gebruikt, gaat via uw aansluiting het net op.

Een omvormer die op het net is aangesloten, houdt onder meer de spanning en de frequentie van dat net in de gaten. Valt een van die waarden buiten de ingestelde grenzen, dan stopt hij met leveren. Is alles weer normaal, dan wacht hij even en start hij vanzelf opnieuw.

Te hoge spanning in de straat

Op zonnige dagen is te hoge spanning op het net een veelgenoemde oorzaak. Dat heeft te maken met hoe zonnestroom terug het net op gaat.

Waarom de spanning oploopt

Om stroom het net op te sturen, maakt de omvormer de spanning bij uw aansluiting net iets hoger dan verderop in de kabel. Hoe meer stroom er terug gaat, hoe groter dat verschil.

In een straat met veel zonnepanelen gebeurt dat op een zonnige middag bij veel huizen tegelijk, terwijl er overdag vaak weinig wordt verbruikt. De kabel in de straat moet dan veel stroom terugbrengen naar het transformatorhuisje, het punt in de wijk waar het net van uw straat begint. De spanning op die kabel loopt daardoor op, meestal het meest aan het eind van een lange kabel.

Waarom de omvormer dan afschakelt

Apparaten in huis zijn gemaakt voor een spanning binnen bepaalde grenzen. Wordt de spanning te hoog, dan kunnen ze sneller slijten of beschadigd raken, bij u en bij de buren. Daarom is in een omvormer een bovengrens ingesteld. Komt de spanning daarboven, dan schakelt hij af.

Zodra de omvormer stopt met leveren, zakt de spanning weer. Na een wachttijd start hij opnieuw, de spanning loopt weer op en het begint van voren af aan. Zo ontstaat het patroon van korte onderbrekingen op het zonnigste deel van de dag. De omvormer is dan meestal niet kapot: hij reageert op de spanning die hij op dat moment meet.

Wat in uw eigen installatie meespeelt

Niet alles ligt aan de straat. Ook de kabel tussen de omvormer en de groepenkast telt mee. Elke kabel heeft een kleine weerstand, dus bij veel stroom ontstaat er een spanningsverschil tussen begin en eind. Is de kabel lang, of de doorsnede klein voor het vermogen, dan meet de omvormer een hogere spanning dan er bij uw meter staat. Zo kan uw omvormer eerder afschakelen dan die van de buren.

Verder telt de fase. Een 1-fase omvormer levert alle stroom op één fase. Zitten veel omvormers in de straat op dezelfde fase, dan loopt de spanning daar sneller op. Wat een fase is, leest u in het verschil tussen 1-fase en 3-fase. Of de kabel of de fase bij u meespeelt, beoordeelt een installateur.

Andere oorzaken van uitval

Niet elke onderbreking komt door de spanning op het net. Het moment waarop het gebeurt en de melding op het display of in de app geven vaak een aanwijzing.

Mogelijke oorzaken naast elkaar

Meldingen verschillen per merk en staan vaak in het Engels. Bij een spanningsprobleem ziet u meestal woorden als grid, AC, voltage of overvoltage. Bij een isolatiefout gaat het vaak om isolation of insulation. Wat een code precies betekent, staat in de handleiding of hoort u van de installateur.

Oververhitting

Een omvormer wordt warm als hij veel vermogen omzet. Hangt hij in de volle zon of op een zolder die 's zomers heet wordt, dan kan hij zijn vermogen terugschroeven of tijdelijk afschakelen. Omdat dat ook op zonnige dagen gebeurt, lijkt het op een spanningsprobleem. Houd de ruimte rond de omvormer vrij. Een andere plek of extra ventilatie is werk voor de installateur.

Een storing in de installatie

De omvormer controleert ook de kant van de zonnepanelen, de gelijkstroomkant. Vindt hij daar een fout, bijvoorbeeld vocht in een stekker of een beschadigde kabel, dan start hij niet of valt hij uit. Zo'n melding komt vaker voor na regen of bij ochtenddauw. Ook de omvormer zelf kan een fout hebben. Beide zijn werk voor een installateur: aan de gelijkstroomkant staat spanning zolang er licht op de panelen valt.

Een uitgeschakelde groep

Blijft de omvormer de hele dag uit, ook in de volle zon? Kijk dan aan de voorkant van de groepenkast of de groep van de omvormer of een aardlekschakelaar omlaag staat, en zet die één keer terug. Slaat hij opnieuw af, laat het dan uitzoeken. Wat de schakelaars doen, leest u in hoe een groepenkast werkt.

Zo herkent u het patroon zonder meetapparatuur

U hoeft niets te meten om een goed beeld te krijgen. Een aantal zonnige dagen opletten en noteren zegt al veel, en het helpt de installateur en de netbeheerder om sneller de goede kant op te kijken.

Signalen die op te hoge netspanning wijzen

• De onderbrekingen vallen op zonnige dagen, vooral rond het middaguur, en zelden in de ochtend of aan het eind van de middag.
• Op bewolkte dagen loopt de omvormer zonder problemen.
• Na een onderbreking start de omvormer vanzelf weer op.
• De melding gaat over de netspanning of de AC-kant, de wisselstroomkant.
• Buren met zonnepanelen merken hetzelfde.

Wat u noteert

• De datum, het tijdstip en het weer bij elke onderbreking.
• De melding of foutcode op het display of in de app. Een foto of schermafbeelding is genoeg.
• Een schermafbeelding van de opbrengstgrafiek van die dag.
• Toont uw app ook de gemeten netspanning? Maak daar dan een schermafbeelding van, zonder er zelf conclusies aan te verbinden.
• Waar de omvormer hangt en of het daar warm wordt.

Fictief voorbeeld. Aannames: de omvormer levert rond het middaguur 3 kW. Hij valt die middag zes keer uit en elke onderbreking duurt 10 minuten. Tijdens een onderbreking levert hij niets.

Tijd zonder opwek

6 × 10 minuten = 60 minuten, dus 1 uur

Vermogen dat wegvalt

3 kW

Gemiste opwek

3 kW × 1 uur = 3 kWh

Ongeveer 3 kWh minder opwek op die ene middag, in dit fictieve voorbeeld.

Wat dit wel en niet betekent: Wat het wel betekent: korte onderbrekingen tellen op, zeker als ze op veel zonnige dagen terugkomen. Wat het niet betekent: dat u dit elke dag mist, of dat het bij u net zo veel is. Het aantal en de duur van de onderbrekingen verschillen per dag, per straat en per omvormer. Hoeveel u werkelijk mist, ziet u het best in de opbrengstgrafiek van uw eigen app.

Wie doet wat: u, de installateur en de netbeheerder

Er zijn drie partijen betrokken, elk met een eigen deel. Een logische volgorde: eerst legt u het patroon vast, dan kijkt de installateur naar uw installatie, en daarna komt zo nodig de netbeheerder in beeld.

De taakverdeling in één overzicht

De installateur van uw zonnepanelen

Het bedrijf dat uw zonnepanelen heeft gelegd, kent de installatie en kan meestal bij de instellingen van de omvormer. Geef uw aantekeningen mee. De installateur kan onder meer nagaan of de kabel naar de groepenkast past bij het vermogen, of de omvormer is ingesteld voor het Nederlandse net en of de plek geschikt is.

Sommige omvormers kunnen bij oplopende spanning hun vermogen geleidelijk verlagen in plaats van helemaal af te schakelen. Of dat bij uw omvormer kan en past, beoordeelt de installateur. Is het oorspronkelijke bedrijf niet meer bereikbaar, zoek dan een installateur die aan zonnestroominstallaties werkt.

De netbeheerder

De netbeheerder beheert de kabels in de straat en het transformatorhuisje. Vermoedt u, of uw installateur, dat de spanning in de straat te hoog oploopt? Meld dat dan bij de netbeheerder en geef uw aantekeningen mee. De netbeheerder kan de spanning laten meten. Blijkt die te hoog, dan bekijkt hij wat er in het net kan veranderen. Wat daarvoor nodig is en hoe lang het duurt, verschilt per situatie.

Meer zonnestroom zelf gebruiken: wat het wel en niet oplost

Hoe minder stroom u op het zonnigste moment terug het net op stuurt, hoe kleiner uw eigen bijdrage aan het oplopen van de spanning. Volgens Milieu Centraal verbruiken huishoudens zonder sturing gemiddeld ongeveer 30 procent van hun zonnestroom zelf. De rest gaat het net op. Omdat panelen rond het middaguur het meest opwekken, valt een groot deel van die teruglevering juist dan.

Na het einde van salderen wordt zelf verbruiken ook financieel belangrijker, schrijft Milieu Centraal.

Manieren om meer zelf te gebruiken

• Verbruik verschuiven. Laat de wasmachine of de vaatwasser draaien als de panelen opwekken, bijvoorbeeld met een uitgestelde start.
• Slim laden. Staat een elektrische auto overdag thuis, dan kan hij laden op het overschot aan zonnestroom.
• Sturing met een EMS. Een energiemanagementsysteem meet opwek en verbruik en schuift de laadpaal, de boiler of de warmtepomp naar de zonnige uren.
• Een hybride omvormer met opslag. Daarop kan naast de zonnepanelen ook een thuisbatterij worden aangesloten. Het overschot kan dan eerst naar de batterij gaan en pas daarna het net op.

Wat het niet oplost

De spanning in de straat hangt af van alle huizen samen. Leveren de buren veel terug, dan kan hij ook zonder uw teruglevering te hoog oplopen.

Een thuisbatterij helpt bovendien alleen zolang er ruimte in zit. Is hij vol, dan gaat het overschot weer het net op, mogelijk juist op het zonnigste deel van de dag. Kies een batterij daarom omdat hij bij uw verbruik en opwek past. Of een batterij voor u uitkomt, leest u in of een thuisbatterij rendabel is zonder salderen. Een spanningsprobleem in de straat blijft een zaak voor de netbeheerder.

Veelgemaakte misverstanden

“Mijn omvormer is kapot.”

Valt hij alleen op zonnige momenten even uit en start hij daarna vanzelf weer op, dan beschermt hij zich meestal tegen te hoge spanning. Een defect ligt meer voor de hand als hij blijft uitvallen met een melding die niet over het net gaat, of helemaal niet meer start.

“Meer panelen of een grotere omvormer lossen het op.”

Meestal niet. Meer opwek betekent op het zonnigste moment meer teruglevering, en daarmee kan de spanning juist verder oplopen.

“Het ligt altijd aan het net.”

Niet altijd. Ook een lange kabel naar de groepenkast, warmte rond de omvormer of een storing kan de oorzaak zijn. Daarom kijkt eerst de installateur naar uw eigen installatie.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Schakel de installateur van uw zonnepanelen in als een van deze situaties bij u speelt.

• De omvormer valt op meerdere zonnige dagen uit.
• Het display of de app toont een melding over isolatie, aarding of een interne fout.
• De omvormer start niet meer op, ook niet als de groep in de groepenkast aan staat.
• De groep van de omvormer of een aardlekschakelaar slaat steeds opnieuw af.
• De omvormer wordt erg warm, of u ruikt brandlucht of ziet verkleuring.

Eplus installeert geen zonnepanelen. Voor de omvormer van uw panelen is de installateur van die panelen daarom het eerste aanspreekpunt. Wilt u meer van uw zonnestroom zelf gebruiken, met sturing of opslag, dan kunt u in Heerhugowaard en omgeving bij Eplus terecht. Lees meer over een hybride omvormer met EMS.

Meer over opslag, sturing en zonnestroom vindt u in de Kennisbank over energie.