Hoe vaak moet elektrisch gereedschap NEN 3140-gekeurd worden?
De boormachine van uw monteur gaat elke dag mee in de bus, de bouw op en weer terug. De waterkoker op kantoor staat al jaren op hetzelfde aanrecht. Moeten die twee even vaak worden gekeurd? Niet per se: de regels noemen geen vaste termijn, maar vragen een frequentie die past bij het arbeidsmiddel en het gebruik.
Kort antwoord
Er is geen vaste wettelijke termijn. Voor elektrisch gereedschap en andere arbeidsmiddelen bepaalt de werkgever hoe vaak er wordt gekeurd, op basis van het soort arbeidsmiddel, het gebruik en de risico-inventarisatie (RI&E). De toelichting bij het Arbobesluit noemt één keer per jaar als veilige ondergrens. Voor de vaste installatie legt de installatieverantwoordelijke de frequentie vast; is er niets vastgelegd, dan geldt volgens NEN 3140 jaarlijks. Gereedschap dat zwaar wordt gebruikt, vraagt meestal vaker aandacht dan apparatuur op kantoor.
Op deze pagina (8)
- Wat de regels zeggen over hoe vaak
- Waar de frequentie van afhangt
- Drie situaties: kantoor, werkplaats en bouwplaats
- Vaak vergeten: snoeren, accugereedschap en gehuurd materieel
- Zo legt u een frequentie vast
- Na de keuring: afkeur en bijstellen
- Misverstanden over de keuringstermijn
- Wanneer schakelt u een deskundige in?
Wat de regels zeggen over hoe vaak
Wie zoekt naar een keuringstermijn, vindt vaak “eens per jaar” als vaste regel. Zo eenvoudig is het niet. NEN 3140 beschrijft hoe een bedrijf elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen veilig beheert. Voor de vraag hoe vaak er wordt gekeurd, maakt het uit of het om een arbeidsmiddel gaat of om de vaste installatie van het gebouw.
Een arbeidsmiddel is alles waarmee wordt gewerkt: van boormachine en haakse slijper tot verlengsnoer, laptoplader en koffiezetapparaat. De vaste installatie is wat vast in het pand zit, zoals verdelers, bekabeling en wandcontactdozen.
Strikt genomen is NEN 3140 geen wet. Als werkgever heeft u wel een zorgplicht uit de Arbowet. Werken volgens NEN 3140 is de algemeen geaccepteerde manier om aan te tonen dat u die nakomt. Wat de norm verder regelt, leest u in NEN 3140 uitgelegd.
Gereedschap en andere arbeidsmiddelen
Het keuren van arbeidsmiddelen heeft zijn grondslag in artikel 7.4a van het Arbobesluit. Zo staat het op Arboportaal, de informatiesite van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Een vaste frequentie is daarbij niet voorgeschreven. Hoe vaak er wordt gekeurd, bepaalt de werkgever op basis van het soort arbeidsmiddel, het gebruik en de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). De RI&E is het overzicht van de arbeidsrisico's in uw bedrijf.
De toelichting bij het Arbobesluit noemt één keer per jaar als veilige ondergrens. Dat is een houvast, geen wettelijke termijn die voor elk apparaat hetzelfde is. Welke frequentie u ook kiest: schrijf erbij waarom.
Deze regel geldt voor arbeidsmiddelen in het algemeen, niet alleen voor elektrische. NEN 3140 beschrijft hoe u de elektrische arbeidsmiddelen daarbinnen veilig beheert en laat keuren.
De vaste installatie
Voor de vaste installatie loopt het via de norm zelf. Sinds de wijziging van NEN 3140 in 2019 schrijft de norm geen vaste jaarlijkse visuele inspectie (een controle op zicht) meer voor. De installatieverantwoordelijke (IV) bepaalt de inspectiefrequentie en legt die vast; alleen als dat niet is gebeurd, geldt jaarlijks. Dat beschrijft NEN op de themapagina over NEN 3140.
De installatieverantwoordelijke is de persoon die in uw organisatie is aangewezen als verantwoordelijke voor het veilig in bedrijf houden van de installatie. Hoe een inspectie van de installatie verloopt, staat in een apart artikel over de elektrotechnische inspectie. De rest van dit artikel gaat over gereedschap en andere arbeidsmiddelen.
Twee onderdelen, twee manieren
| Onderdeel | Wie bepaalt de frequentie | Waarop | Niets vastgelegd? |
|---|---|---|---|
| Elektrisch gereedschap en andere arbeidsmiddelen | De werkgever | Soort arbeidsmiddel, gebruik en RI&E; grondslag in art. 7.4a Arbobesluit | Geen vaste termijn; de toelichting bij het Arbobesluit noemt één keer per jaar als veilige ondergrens |
| Vaste installatie | De installatieverantwoordelijke (IV) | De risico's en het gebruik, volgens NEN 3140:2011+A3:2019 | Dan geldt jaarlijks |
Waar de frequentie van afhangt
Een vaste termijn per soort gereedschap bestaat niet. Wel zijn er factoren die bepalen of een arbeidsmiddel eerder of later weer aan de beurt is. Maatregelen tegen elektrische gevaren horen in de RI&E en het plan van aanpak. De keuringsfrequentie is zo'n maatregel, dus de RI&E is het vertrekpunt.
| Factor | Waar u naar kijkt | Reden om vaker te keuren |
|---|---|---|
| Soort arbeidsmiddel | Handgereedschap, verlengsnoer, haspel, machine of apparaat dat vast op een plek staat | Middelen die vaak worden vastgepakt en verplaatst, zoals handgereedschap en snoeren |
| Gebruik | Hoe vaak en hoe lang ermee wordt gewerkt | Dagelijks of langdurig gebruik |
| Omgeving | Binnen of buiten, droog of vochtig, stof, vuil en temperatuur | Buitenwerk, de bouw, een vochtige of stoffige ruimte |
| Behandeling | Gaat het mee in de bus, valt het weleens, rijdt er iets over de kabel? | Vaak vervoerd of ruw behandeld materieel |
| Gebruikers | Eén vaste gebruiker of veel wisselende gebruikers | Gedeeld, uitgeleend of gehuurd materieel |
| Eerdere keuringen | Hoeveel er bij de vorige ronde is afgekeurd, en waarom | Veel afkeur binnen een groep |
| Polis of contract | Wat uw verzekeraar of opdrachtgever vraagt | Een eigen termijn of bewijs van keuring in de polis of het contract |
De tabel noemt bewust geen termijnen. Hoe vaak u keurt, volgt uit uw eigen RI&E en het oordeel van een deskundige.
Drie situaties: kantoor, werkplaats en bouwplaats
Drie veelvoorkomende werkplekken laten zien hoe dezelfde regel tot een andere frequentie leidt. De voorbeelden noemen bewust geen termijnen: die volgen uit uw eigen beoordeling.
- Kantoor
- Laptopladers, monitoren, printers, een koffiezetapparaat en een paar stekkerdozen. Ze staan meestal droog en worden weinig verplaatst. Het risico is daardoor vaak lager dan in een werkplaats. Let wel op wat onder de bureaus ligt: snoeren die klem zitten of door een bureaustoel worden overreden.
- Werkplaats
- Boormachines, slijpers, een kolomboor en kabelhaspels. Er wordt dagelijks mee gewerkt, er is stof en soms olie of vocht, en het gereedschap gaat door veel handen. Dat is een reden om vaker te keuren dan op kantoor. Vaste machines kunt u als aparte groep bekijken, los van het handgereedschap.
- Bouwplaats
- Handgereedschap, haspels, verlengkabels, bouwlampen en een bouwstroomkast. Alles gaat mee in de bus, ligt buiten, krijgt regen en stof te verduren en wordt door veel mensen gebruikt. Hier is de belasting doorgaans het zwaarst. Naast de periodieke keuring is een korte controle op zicht voor elk gebruik hier extra belangrijk.
Heeft u verschillende soorten werk in één bedrijf, deel de arbeidsmiddelen dan in groepen in. Elke groep krijgt een eigen frequentie. Zo hoeft het kantoor niet mee te draaien op het ritme van de bouwploeg, en andersom.
Vaak vergeten: snoeren, accugereedschap en gehuurd materieel
Bij het opstellen van een overzicht vallen sommige arbeidsmiddelen snel buiten beeld. Let vooral op deze:
- Verlengsnoeren, haspels en stekkerdozen. Ze zijn goedkoop en liggen overal, maar het zijn wel arbeidsmiddelen. Juist kabels krijgen veel te verduren: knikken, klemmen en overrijden. Geef ze een eigen nummer in uw overzicht.
- Accugereedschap. Het gereedschap werkt op een accu, maar de lader gaat in het stopcontact en is een elektrisch arbeidsmiddel. Neem lader, accu's en gereedschap op in uw overzicht en bespreek met de keurder hoe ze worden beoordeeld.
- Gehuurd of geleend materieel. Werken uw mensen ermee, dan valt het ook onder uw zorg voor veilig werken. Vraag de verhuurder of eigenaar wanneer het voor het laatst is gekeurd, en laat het voor gebruik op zicht controleren.
- Eigen gereedschap van medewerkers. Neemt iemand eigen gereedschap mee naar het werk, maak dan een duidelijke afspraak: het gaat mee in uw keuring, of het wordt niet gebruikt.
- Apparaten in de kantine. Een waterkoker, magnetron of koelkast wordt door medewerkers gebruikt en hoort daarom vaak ook in het overzicht.
Zo legt u een frequentie vast
Een frequentie die u kunt onderbouwen, is meer waard dan een termijn die u ergens hebt gelezen. Deze vijf stappen helpen daarbij.
- Inventariseren. Maak per locatie een lijst van alle elektrische arbeidsmiddelen. Geef elk middel een eigen nummer, ook snoeren en laders.
- Indelen. Deel de middelen in groepen met een vergelijkbaar risico, op soort, gebruik en omgeving, zoals in de tabel hierboven.
- Bepalen. Kies per groep een frequentie, op basis van de RI&E en met hulp van een deskundige. Schrijf de reden erbij.
- Registreren. Leg per keuring vast wanneer er is gekeurd, door wie, wat de uitkomst was en wanneer de volgende keuring is.
- Bijstellen. Kijk na elke ronde of de frequentie nog past. Verandert het gebruik, komt er nieuw materieel bij of wordt er veel afgekeurd, pas de frequentie dan aan en leg de reden vast.
Registratie en label
Veel keurders plakken een label of sticker op een goedgekeurd arbeidsmiddel. Wat erop staat, verschilt per keurder; vaak een nummer en een datum. Het label laat zien dat het middel bij de laatste keuring in orde was. Over schade die daarna is ontstaan, zegt het niets.
Het overzicht met alle keuringen is wat telt. Dat laat u zien als een verzekeraar, opdrachtgever of inspecteur vraagt hoe u de elektrische veiligheid regelt.
Controle voor gebruik
Tussen twee keuringen kan er van alles gebeuren. Spreek daarom af dat gebruikers voor elk gebruik kort kijken naar snoer, stekker en behuizing. Is er iets beschadigd, dan wordt het middel niet gebruikt en niet zelf gerepareerd. Het gaat apart, en de schade wordt gemeld.
Wie voert de keuring uit?
De werkgever kiest wie de keuring doet. Volgens Arboportaal kan dat een deskundig persoon zijn of een deskundige instelling; een eigen medewerker is dus niet uitgesloten. Deskundig betekent in de praktijk: weten waarop te letten, de juiste meetapparatuur hebben en kunnen beoordelen wanneer een middel moet worden afgekeurd. Vraag een keurder daarom hoe de keuring verloopt en hoe de uitkomst wordt vastgelegd.
Na de keuring: afkeur en bijstellen
Bij een keuring wordt een arbeidsmiddel op zicht beoordeeld en doorgemeten. Is het in orde, dan wordt dat vastgelegd en gaat het weer in gebruik. Wordt het afgekeurd, dan gaat het direct uit gebruik. Het wordt gemarkeerd en apart gezet tot het is hersteld of vervangen. Laat herstel over aan een vakman, en laat het middel daarna opnieuw beoordelen voordat het weer wordt gebruikt.
De uitkomst zegt ook iets over uw frequentie. Wordt er bij een groep vaak afgekeurd, dan wordt het materieel waarschijnlijk zwaarder belast dan gedacht. Overweeg dan vaker te keuren of de manier van werken aan te passen, bijvoorbeeld door kabels beter op te bergen. Wat herstel en herkeuring kosten, leest u in het artikel over de kosten van een NEN 3140-keuring.
Misverstanden over de keuringstermijn
- “Elk jaar keuren is wettelijk verplicht.”
- Er staat geen vaste termijn in de wet. Voor arbeidsmiddelen bepaalt de werkgever de frequentie, op basis van risico en gebruik. Voor de vaste installatie gaat NEN 3140 alleen van jaarlijks uit als de installatieverantwoordelijke niets heeft vastgelegd.
- “Eén keer per jaar is altijd genoeg.”
- De toelichting bij het Arbobesluit noemt één keer per jaar als veilige ondergrens, niet als vaste maat voor alles. Gereedschap dat elke dag mee de bouw op gaat, kan om een hogere frequentie vragen. Dat volgt uit uw eigen risicobeoordeling.
- “Op kantoor hoeft niets gekeurd te worden.”
- Ook laders, monitoren en de waterkoker zijn arbeidsmiddelen. De frequentie kan lager uitvallen dan in een werkplaats, maar ze horen wel in het overzicht.
Wanneer schakelt u een deskundige in?
Een deskundige helpt bij het bepalen van de frequentie en bij de keuring zelf. Dat is zinvol als:
- u niet weet welke arbeidsmiddelen er zijn en wanneer ze voor het laatst zijn gekeurd;
- er nooit een frequentie is vastgelegd, of niemand weet waarop die is gebaseerd;
- uw RI&E elektrische risico's noemt, maar er geen plan voor de keuring is;
- het werk is veranderd: meer buitenwerk, nieuwe machines of een extra locatie;
- er bij de vorige keuring veel is afgekeurd;
- uw verzekeraar of een opdrachtgever om bewijs van keuring vraagt.
Eplus keurt elektrische arbeidsmiddelen volgens NEN 3140. Die keuring valt niet onder SCIOS Scope 9. Meer over de aanpak leest u op de pagina over de NEN 3140-keuring van gereedschap en materieel. Andere vragen over inspectie en veiligheid vindt u in de Kennisbank Veiligheid.
Veelgestelde vragen
Is een jaarlijkse NEN 3140-keuring van gereedschap verplicht?
Een vaste jaarlijkse termijn staat niet in de wet. Voor arbeidsmiddelen bepaalt de werkgever de frequentie, op basis van soort, gebruik en RI&E. De toelichting bij het Arbobesluit noemt één keer per jaar als veilige ondergrens. NEN 3140 zelf is strikt genomen geen wet, maar wel de algemeen geaccepteerde manier om aan te tonen dat u als werkgever uw zorgplicht nakomt.
Wie bepaalt hoe vaak het gereedschap wordt gekeurd?
De werkgever. Die baseert de frequentie op het soort arbeidsmiddel, het gebruik en de RI&E, en laat zich daarbij vaak adviseren door de keurder. Voor de vaste installatie is dat anders: daar legt de installatieverantwoordelijke de frequentie vast. Schrijf in beide gevallen op waarom voor deze frequentie is gekozen.
Moet nieuw gereedschap meteen worden gekeurd?
Neem nieuw gereedschap op in uw overzicht vanaf de dag dat het in gebruik gaat, met een eigen nummer. Dan loopt het mee in de volgende keuringsronde. Of een eerste keuring bij ingebruikname zinvol is, bespreekt u met uw keurder. Kijk nieuw materieel in elk geval op zicht na voordat het de eerste keer wordt gebruikt.
Hoe vaak moeten verlengsnoeren en kabelhaspels worden gekeurd?
Daarvoor geldt dezelfde aanpak als voor ander gereedschap: geen vaste termijn, wel een frequentie op basis van gebruik en omgeving. Snoeren en haspels worden vaak zwaar belast. Ze worden opgerold, geknikt, buiten neergelegd en soms overreden. Vergeet ze daarom niet in het overzicht, en kijk ze voor elk gebruik even na.
Moet de keuring van arbeidsmiddelen door een gecertificeerd bedrijf gebeuren?
Volgens Arboportaal mag de werkgever kiezen: een deskundig persoon of een deskundige instelling. Er bestaat wel een gecertificeerde regeling voor de inspectie van elektrische arbeidsmiddelen, SCIOS Scope 9. Vraagt uw verzekeraar of een opdrachtgever om een bepaalde vorm van keuring, dan staat dat in de polis of het contract. Kijk daar of vraag het na.
Wat zegt de keuringssticker op gereedschap?
Een sticker of label laat zien dat het middel bij de laatste keuring is goedgekeurd. Vaak staat er een nummer en een datum op; wat er precies op staat, verschilt per keurder. Een sticker zegt niets over schade die na de keuring is ontstaan. Kijk daarom voor gebruik altijd even naar snoer, stekker en behuizing.
Verandert de herziene NEN 3140 iets aan de keuringsfrequentie?
Dat is nog niet bekend. Op 12 oktober 2026 was NEN 3140:2011+A3:2019 de actuele uitgave. Een herziening lag tot 7 juli 2026 ter commentaar, volgens NEN met een nieuwe opbouw en enkele Nederlandse aanvullingen die strenger zijn. Wat dat voor de frequentie betekent, is pas duidelijk als de definitieve uitgave verschijnt.
Hulp van Eplus
Bronnen
- NEN 3140:2011+A3:2019, productpagina, NEN, NEN 3140:2011+A3:2019. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- Herziening van NEN 3140 en NEN 3840 gaat naar publieke commentaarronde, NEN. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- NEN 3140 laagspanningsinstallaties (themapagina werkvoorschriften), NEN. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- Keuring van arbeidsmiddelen, Arboportaal (ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- Elektriciteit op het werk, Arboportaal (ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Geraadpleegd op . Bekijk de bron
- Scopes, SCIOS. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
