NEN 3140, SCIOS Scope 8 en Scope 10: verschillen en keuzehulp

Wat betekenen NEN 3140, SCIOS en de scopes?

De drie namen zijn niet van dezelfde soort. NEN 3140 is een norm, SCIOS is een certificatieschema voor inspecties, en Scope 8 en Scope 10 zijn onderdelen van dat schema, elk met een eigen onderwerp.

Wat NEN 3140 in het algemeen van een bedrijf vraagt, leest u in NEN 3140 uitgelegd voor bedrijven.

NEN 3140

De norm die beschrijft hoe een bedrijf elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen in gebruik veilig houdt: beheer, werkwijze en periodieke inspectie. De actuele uitgave is NEN 3140:2011+A3:2019. Werken volgens deze norm levert geen certificaat of keurmerk op.

SCIOS

Een certificatieschema voor inspecties. Een inspectiebedrijf laat zich per onderdeel, per scope, certificeren en inspecteert dan volgens de regels van dat schema.

Scope 8

De SCIOS-inspectie van elektrische installaties. Ze is gebaseerd op NEN 3140, werkt met een vast inspectieplan op basis van risico en richt zich op veilig gebruik en het voorkomen van letsel.

Scope 10

De SCIOS-inspectie van elektrisch materieel op brandrisico, volgens NTA 8220. De vraag is niet of iemand een schok kan krijgen, maar of de installatie brand kan veroorzaken.

NTA 8220

Een Nederlandse technische afspraak: een document met afspraken over een technisch onderwerp, lichter van opzet dan een norm. Het is de basis voor de inspectie op brandrisico onder Scope 10.

En Scope 9 en Scope 12?

Twee andere scopes komt u in dit verband ook tegen. Scope 9 gaat over elektrische arbeidsmiddelen, zoals handgereedschap, verlengkabels en kabelhaspels. Net als Scope 8 is die gebaseerd op NEN 3140, maar het onderwerp is het materieel waarmee wordt gewerkt, niet de vaste installatie. Scope 12 gaat over zonnestroominstallaties.

De volledige indeling staat in het overzicht van de scopes bij SCIOS.

Het verschil tussen NEN 3140, Scope 8 en Scope 10 op een rij

De tabel zet de drie naast elkaar op de punten die bij een keuze tellen.

“Zonder SCIOS”: een inspectie van de vaste installatie volgens de norm, zonder certificering. Arbeidsmiddelen staan niet in deze tabel.

Wat de tabel laat zien

Een inspectie volgens NEN 3140 en een Scope 8-inspectie hebben hetzelfde doel. Het verschil zit in de certificering. Bij Scope 8 werkt de inspecteur onder het SCIOS-schema, met een vast inspectieplan. Dat telt als een polis, een huurcontract of een opdrachtgever uitdrukkelijk om een inspectie door een SCIOS-gecertificeerd bedrijf vraagt.

Scope 10 kijkt met een andere vraag naar de installatie. Bij Scope 8 gaat het erom of mensen veilig met de installatie kunnen werken, bijvoorbeeld of er bescherming is tegen een elektrische schok. Bij Scope 10 gaat het erom of de installatie brand kan veroorzaken, bijvoorbeeld door een verbinding die warm wordt of een kabel die te zwaar wordt belast. Omdat de vragen verschillen, vervangt de ene inspectie de andere niet.

Scope 10 en uw verzekeraar: wanneer is het een eis?

Scope 10 is geen wettelijke plicht. Een eis kan het wel worden via uw brandverzekering. Volgens SCIOS nemen brandverzekeraars een periodieke inspectie door een SCIOS-gecertificeerd bedrijf op als polisvoorwaarde. Of uw polis zo'n voorwaarde bevat, verschilt per verzekeraar en per polis. NTA 8220 is mede op initiatief van het Verbond van Verzekeraars tot stand gekomen.

Een polisvoorwaarde is een afspraak tussen u en uw verzekeraar, geen wet. Wat er precies wordt gevraagd en wat het betekent als u er niet aan voldoet, staat in uw polis. Vraag het bij twijfel na bij uw verzekeraar of tussenpersoon. Meer achtergrond geeft de uitleg van SCIOS voor eigenaren van installaties.

Hoe vaak? Dat verschilt per polis

SCIOS noemt voor Scope 10 geen vaste termijn. Hoe vaak u moet laten inspecteren, bepaalt uw verzekeraar, en dat kan per sector verschillen.

Een voorbeeld van één verzekeraar: Univé schreef op 23 september 2025 dat het voor de brandverzekering in een aantal agrarische sectoren Scope 10 eist. Als indicatie noemde Univé ongeveer eens per drie jaar voor grootvee en bollenteelt, en ongeveer eens per vijf jaar voor akkerbouw en melkvee. Dat is de werkwijze van die verzekeraar voor die sectoren, geen algemene regel.

Waar u in uw polis op let

• Woorden als SCIOS, Scope 10, NTA 8220, brandrisico of elektrische installatie.
• Of er alleen “een SCIOS-inspectie” staat, zonder scope. Vraag dan na welke scope de verzekeraar bedoelt.
• Een termijn: wanneer de eerste inspectie gedaan moet zijn en hoe vaak daarna.
• Wat er moet gebeuren met gebreken uit het rapport, en of u moet aantonen dat ze zijn hersteld.
• Of u het rapport zelf naar de verzekeraar stuurt, of alleen bewaart.

Keuzehulp: welke inspectie past bij uw situatie?

Begin met drie vragen. Samen wijzen ze naar de inspectie, of de combinatie, die bij u past.

1. Heeft u personeel? Dan heeft u als werkgever een zorgplicht. Een inspectie van de vaste installatie volgens NEN 3140, met of zonder SCIOS-certificering, is de gangbare manier om die aan te tonen.
2. Wat staat er in uw brandverzekering? Noemt de polis brandrisico, NTA 8220 of Scope 10, dan gaat het om een Scope 10-inspectie.
3. Wat moet er bekeken worden? De vaste installatie van het pand, het brandrisico, of het gereedschap en materieel waarmee wordt gewerkt. Dat laatste is een aparte keuring.

Keuzehulp per situatie

RI&E: de risico-inventarisatie en -evaluatie, het overzicht van de risico's in uw bedrijf.

Aannames: een groothandel met personeel huurt een hal met magazijn en kantoor. Volgens het huurcontract regelt de huurder de inspecties van de installatie. Zijn polis noemt een periodieke inspectie op brandrisico volgens NTA 8220. In het magazijn worden verlengkabels en kabelhaspels gebruikt. Het bedrijf is verzonnen.

Personeel

Zorgplicht als werkgever: periodieke inspectie van de vaste installatie volgens NEN 3140, hier als SCIOS Scope 8.

Polis

NTA 8220 staat in de polis: dat is een Scope 10-inspectie.

Materieel

Verlengkabels en kabelhaspels zijn arbeidsmiddelen en worden apart gekeurd.

Huurcontract

De huurder regelt de inspecties en spreekt met de verhuurder af wie gebreken in de vaste installatie laat herstellen.

Planning

Scope 8 en Scope 10 in één bezoek, door een bedrijf dat voor beide scopes is gecertificeerd.

Twee inspecties van de installatie in één bezoek, en een aparte keuring van het materieel. Elk onderdeel heeft een eigen reden: de zorgplicht, de polis en het gebruik.

Wat dit wel en niet betekent: Het voorbeeld is verzonnen en noemt bewust geen termijnen. Het zegt niets over wat uw polis of uw huurcontract vraagt; lees die zelf na.

Huurpand: wie regelt de inspectie?

In een huurpand zijn vaak twee partijen betrokken: de eigenaar en de huurder. Wie de inspectie regelt, hangt af van wat zij in het huurcontract afspreken. Heeft de huurder personeel, dan heeft hij als werkgever in elk geval een zorgplicht voor veilig werken, ook in een gehuurd pand.

Een Scope 10-eis komt uit een polis. Hebben eigenaar en huurder elk een eigen verzekering, kijk dan in beide polissen: de voorwaarden kunnen verschillen.

Leg in het huurcontract vast

• Wie de opdracht voor de inspectie geeft en wie die betaalt.
• Wie het rapport krijgt, en of de andere partij een kopie ontvangt.
• Wie gebreken in de vaste installatie laat herstellen.
• Wie de inspecteur toegang geeft tot alle ruimtes en verdelers.

Combineren, rapport en herstel

Moet u zowel Scope 8 als Scope 10 laten doen, vraag dan of dat in één bezoek kan. SCIOS vraagt van een inspecteur die Scope 10 uitvoert dat hij ook voor Scope 8 is gekwalificeerd.

Na de inspectie krijgt u een rapport met de bevindingen. Gebreken laat u herstellen door een vakman. Wat uw verzekeraar daarna wil zien, bijvoorbeeld een termijn voor het herstel, staat in de polis. Hoe een inspectie verloopt en wat er na afkeur gebeurt, staat in een apart artikel over de elektrische inspectie.

Wat een inspectie kost, hangt af van de omvang van de installatie en van wat er wordt geïnspecteerd. Lees waar de kosten van een NEN 3140-keuring van afhangen.

Veelgemaakte misverstanden

“Een Scope 8-inspectie kijkt ook naar brandrisico.”

Nee. Scope 8 gaat over veilig gebruik en het voorkomen van letsel. Brandrisico is het terrein van Scope 10, volgens NTA 8220.

“Met Scope 10 is de veiligheid van het personeel ook geregeld.”

Ook dat niet. Scope 10 zoekt naar elektrische oorzaken van brand, niet naar de risico's voor wie met de installatie werkt. Die vallen onder de zorgplicht van de werkgever.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Laat een vakman meekijken in deze situaties.

• Uw polis noemt NTA 8220, Scope 10 of een SCIOS-inspectie, en u weet niet precies wat er wordt gevraagd.
• U kunt geen recent inspectierapport van de vaste installatie vinden.
• U huurt of verhuurt een bedrijfspand en er is niets afgesproken over inspecties.
• Een rapport noemt gebreken die moeten worden hersteld.

Een vakman legt uw polistekst naast de installatie en vertelt welke inspectie daarbij hoort.

Eplus is gecertificeerd voor SCIOS Scope 8 en Scope 10. Hoe Eplus die inspecties aanpakt, leest u op de pagina over SCIOS-inspecties voor bedrijven. Meer vragen over inspectie en veiligheid vindt u in de Kennisbank Veiligheid.