Elektrische installatie opleveren: wat moet u controleren?

Wat doet de installateur vóór de oplevering?

NEN 1010 is de Nederlandse norm voor elektrische installaties op laagspanning, zoals in een woning of een bedrijfspand. Volgens die norm wordt een nieuwe installatie vóór ingebruikname geïnspecteerd en beproefd, en worden de bevindingen vastgelegd. De actuele uitgave is NEN 1010:2020+C1:2024 (stand 12 oktober 2026).

Dat werk doet de installateur die de elektra heeft aangelegd, voordat hij de installatie aan u overdraagt. Bij een verbouwing gaat het vooral om het deel waaraan is gewerkt. Waar de grens precies ligt, leest u in NEN 1010 uitgelegd.

Laat u de elektra bij een verbouwing of nieuwbouw aanleggen, spreek dan vooraf af dat u de uitkomst van die controle op papier krijgt. Dan hoeft u er bij de oplevering niet meer om te vragen.

Inspecteren, beproeven en vastleggen

Inspecteren

Kijken zonder te meten. De installateur controleert of het juiste materiaal is gebruikt, of alles vastzit en is afgedekt, of er niets beschadigd is en of de groepenkast overeenkomt met het ontwerp.

Beproeven

Meten en testen met meetapparatuur. Daarbij gaat het onder meer om de vraag of de aardleidingen overal goed zijn doorverbonden, of de isolatie van de leidingen in orde is en of de aardlekbeveiliging op tijd afschakelt.

Vastleggen

De bevindingen en de meetwaarden komen in een rapport. NEN 1010 bevat een voorbeeld van zo'n inspectierapport. Hoe het rapport er bij uw installateur uitziet, verschilt.

Een voorbeeld: de aardlekbeveiliging

Stopcontacten voor algemeen gebruik, tot en met 32 ampère, krijgen volgens de norm een extra beveiliging: een aardlekbeveiliging van maximaal 30 mA (milliampère). Die schakelt af als er ergens stroom weglekt, bijvoorbeeld via een defect apparaat. Of ze dat ook echt op tijd doet, blijkt uit de meting van de installateur.

Meten doet u niet zelf. Daarvoor moet de installatie open, en achter de afdekkingen zitten delen onder spanning.

Welke papieren krijgt u bij de oplevering?

Na de oplevering zit alles achter tegels, stucwerk en afdekplaten. De papieren zijn dan uw kaart van de installatie. Spreek vóór de start van het werk af wat u wilt ontvangen, en zet het in de opdracht.

Wat u bij de oplevering vraagt

Groepenverklaring, groepenlijst en groepenoverzicht worden door elkaar gebruikt. Sommige installateurs bedoelen met een groepenverklaring ook een verklaring over de hele installatie. Vraag dus wat u precies krijgt.

Het consumentendossier bij een aannemer

Werkt u met een aannemer, dan geldt sinds 1 januari 2024 een regel uit het Burgerlijk Wetboek, ingevoerd met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De aannemer geeft u een consumentendossier: informatie over wat er is gebouwd. Daarin staan onder meer tekeningen en berekeningen, ook van de installaties, een beschrijving van de gebruikte materialen en installaties, en de informatie die u nodig hebt voor gebruik en onderhoud. U krijgt het dossier als de aannemer meldt dat het werk klaar is om op te leveren.

U kunt in de aannemingsovereenkomst samen iets anders afspreken, zelfs dat er geen dossier komt. Kijk dus in uw contract wat er staat. Voor overeenkomsten van vóór 1 januari 2024 geldt deze regel niet. Of een losse klus van een installateur er ook onder valt, is niet altijd duidelijk. Vraag in dat geval gewoon om de papieren uit de tabel hierboven.

Wat kunt u bij de oplevering veilig zelf controleren?

Veel gebreken vindt u zonder vakkennis. U hebt alleen een lampje of een telefoonlader nodig, uw telefoon voor foto's en de lijst hieronder. U kijkt, bedient schakelaars en drukt op testknoppen. U opent niets.

Loop de lijst bij voorkeur samen met de installateur of de aannemer na. Die kan dan meteen uitleggen wat u ziet. Weet u niet goed wat een aardlekschakelaar of een groep is, lees dan eerst hoe een groepenkast werkt.

Checklist om te printen

De test van een aardlekschakelaar zet de groepen erachter even uit. Zet vooraf apparaten uit die daar last van kunnen hebben, zoals een computer.

Gebreken vastleggen: zo doet u het

Een gebrek dat op papier staat, wordt sneller hersteld dan een gebrek dat alleen is genoemd. IPLO, het Informatiepunt Leefomgeving van de overheid, raadt aan om bij de oplevering vast te leggen welke gebreken u hebt ontdekt, bijvoorbeeld in een proces-verbaal van oplevering. Dat is het verslag van de oplevering dat u en de aannemer allebei ondertekenen. Werkt u zonder aannemer, zet de punten dan in een mail aan de installateur.

Per gebrek noteert u

1. De plek: ruimte, wand en welk punt. Bijvoorbeeld: slaapkamer 2, stopcontact links van het raam.
2. Wat u ziet: geen stroom, een scheef plaatje, een schakelaar die de verkeerde lamp bedient.
3. Hoe u het hebt getest: bijvoorbeeld met een lampje of met de testknop.
4. Een foto: met het punt goed in beeld, en zo nodig een tweede foto van de hele ruimte.
5. De afspraak over herstel: wie het herstelt en wanneer.
6. Na het herstel: controleer het punt opnieuw en vink het af.

Een voorbeeld

Stel dat in de keuken het stopcontact voor de vaatwasser geen stroom heeft. De notitie “stopcontact keuken doet het niet” laat ruimte voor discussie: welk stopcontact, en hoe weet u dat? Beter is: “Keuken, onder het aanrecht, stopcontact vaatwasser, geen stroom, getest met lampje, foto 7.” Dan weet iedereen om welk punt het gaat.

In een bedrijfspand werkt het net zo, maar vaak per verdieping of per verdeler. Geef elk punt een nummer. Dan ziet u bij het afvinken direct wat nog openstaat.

Gebreken na de oplevering: nieuwbouw of verbouwing

Wat u na de oplevering nog kunt doen, hangt af van met wie u de afspraak hebt. Bij een nieuwbouwwoning is dat meestal de aannemer, ook voor de elektra: de installateur werkt dan in opdracht van de aannemer. Bij een verbouwing hebt u vaak zelf een aannemer of een installateur ingeschakeld. Bouwt u nog, lees dan ook wat u vooraf regelt voor de elektra in een nieuwbouwwoning.

Werk van een aannemer

Is de aannemingsovereenkomst vanaf 1 januari 2024 gesloten, dan is de aannemer ook aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt. Die regel staat sinds de Wkb in het Burgerlijk Wetboek en geldt bij nieuwbouw en ook bij een verbouwing. Het maakt niet uit of het gebrek zichtbaar was of dat u het had kunnen zien. Alleen als de aannemer bewijst dat het gebrek hem niet is toe te rekenen, bijvoorbeeld door een foute tekening van de opdrachtgever, ligt dat anders. IPLO geeft meer achtergrond in de uitleg over aansprakelijkheid na de oplevering.

Dit geldt voor particuliere en zakelijke opdrachtgevers. Alleen ten nadele van een particulier mag een contract er niet van afwijken. Bent u zakelijk opdrachtgever, lees dan goed wat uw contract hierover zegt.

De 5%-regeling bij een nieuwe woning

Laat u als particulier een nieuwe woning bouwen, dan mag u de laatste 5% van de aanneemsom bij de notaris in depot zetten, in plaats van die aan de aannemer te betalen. De notaris betaalt het bedrag normaal drie maanden na de oplevering uit, maar alleen onder voorwaarden. Bij een overeenkomst vanaf 1 januari 2024 is een van die voorwaarden dat de aannemer u tussen de eerste en de tweede maand na de oplevering schriftelijk op dit recht heeft gewezen, met een kopie aan de notaris.

Wilt u het bedrag laten staan omdat er nog gebreken zijn, dan moet het in verhouding staan tot die gebreken. De aannemer kan de regeling niet uitsluiten in zijn algemene voorwaarden, maar mag wel gelijkwaardige vervangende zekerheid bieden. Voor een verbouwing of een losse klus van een installateur geldt de regeling niet.

Een losse klus door een installateur

Of die aansprakelijkheid na de oplevering ook geldt voor een losse klus aan de elektra, zoals een extra groep of een paar stopcontacten, is niet altijd duidelijk. Meld een fout tijdens het werk meteen en controleer afgerond werk snel. Ontdekt u later een gebrek, meld het dan zo snel mogelijk schriftelijk, met foto's en een duidelijke omschrijving. Wie lang wacht, maakt het herstel lastiger.

Gebeurt er niets, stuur dan een schriftelijke melding met een redelijke termijn en bewijs, zoals de offerte, mails en foto's. Welke rechten u als consument precies heeft, leest u bij ConsuWijzer van de ACM. Twijfelt u of het werk goed is, laat dan een deskundige kijken.

Na de oplevering: de installatie in gebruik

Bewaar de papieren op een vaste plek, bijvoorbeeld in een map bij de meterkast en als digitale kopie. Komt er later iets bij, zoals een laadpaal of een warmtepomp, dan ziet de volgende installateur meteen hoe de kast is opgebouwd en waar de leidingen lopen.

Druk ook daarna regelmatig op de testknop van de aardlekschakelaar.

Voor een bedrijfspand is periodieke inspectie van de installatie een gangbaar onderdeel van het beheer. Het rapport van de oplevering is daarbij een nuttig beginpunt: latere metingen kunnen ermee worden vergeleken. Meer daarover leest u bij inspectie en onderhoud voor bedrijven.

Veelgemaakte misverstanden

“Wat ik bij de oplevering mis, is daarna mijn probleem.”

Bij een aannemer met een overeenkomst vanaf 1 januari 2024 klopt dat niet: hij is ook aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, zichtbaar of niet. Bij een losse klus van een installateur telt vooral dat u snel meldt. Vastleggen blijft in beide gevallen verstandig.

“Een groepenverklaring en een meetrapport krijg ik vanzelf.”

Reken er niet blind op. Volgens NEN 1010 worden de bevindingen van de eerste inspectie vastgelegd, en een aannemer geeft een consumentendossier. Maar wat u precies krijgt en in welke vorm, verschilt. Zet het daarom in de opdracht.

“Als alles het doet, is de installatie in orde.”

Dat een lamp brandt, zegt niets over de aarding, de isolatie of de werking van de aardlekbeveiliging. Dat blijkt pas uit de inspectie en de metingen van de installateur. Uw eigen controle vult die aan, maar vervangt ze niet.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Neem direct contact op met de installateur of de aannemer als een van deze dingen speelt, bij de oplevering of kort daarna.

• De aardlekschakelaar schakelt bij de test niet af, of gaat daarna niet meer aan.
• Een groep of aardlekschakelaar slaat af zodra u gewone apparaten gebruikt.
• U ruikt brandlucht, ziet verkleuring bij een stopcontact of schakelaar, of een afdekplaat wordt warm.
• Er steken losse draden uit een doos of plafond, of er liggen delen bloot.
• Het rapport, het groepenoverzicht of de tekeningen ontbreken, terwijl dat was afgesproken.
• U twijfelt of het werk goed is uitgevoerd. Dan is het verstandig een deskundige te laten kijken.

Gaat u nog verbouwen of bouwen? Eplus legt elektra aan bij verbouwing, uitbouw en nieuwbouw, afgestemd op de rest van het werk.