Elektra bij woningrenovatie: wat moet u vooraf plannen?

Waarom de elektra vooraan in de planning hoort

Bij een verbouwing denkt u eerst aan de keuken, de vloer of de badkamer. De elektra lijkt een detail voor later. Toch hangt er veel van af: waar de keuken komt, bepaalt waar groepen en leidingen naartoe moeten.

Leidingen, inbouwdozen en lege buizen zitten grotendeels in muren, vloeren en plafonds. Zolang die open liggen, is iets toevoegen een kleine moeite. Na het stucwerk, het tegelwerk of het sluiten van een plafond wordt het hakken en opnieuw afwerken, of een leiding in een goot op de muur.

Er is nog een reden om vroeg te beginnen. Wat er bijkomt, moet passen in de groepenkast en binnen de aansluiting van uw woning. Blijkt dat pas tijdens het werk niet zo te zijn, dan schuift de hele planning op.

Begin met een lijst: wat gebruikt u nu en later?

Het plan voor de elektra begint niet bij stopcontacten, maar bij gebruik. Schrijf op wat u in en om het huis wilt gebruiken, nu en in de komende jaren. Neem ook apparaten mee die er nog niet zijn, maar waarschijnlijk wel komen. Een kabel of lege buis die u nu meeneemt, scheelt later breekwerk.

Wensen en wat u er nu voor regelt

Twijfelt u of iets er ooit komt? Dan is een lege buis vaak een goede middenweg.

Stopcontacten, schakelaars en licht

Waar stopcontacten, schakelaars en lampen precies komen, en hoeveel, behandelt een apart artikel over plannen per ruimte. Voor het plan is genoeg dat u per ruimte weet wat er komt te staan of te hangen: een bureau, een tv, een bed, een kookeiland. Dat bepaalt waar de leidingen naartoe moeten.

Voordat een plafond dicht gaat, moeten de lichtpunten en de plek van de schakelaars vastliggen. Wilt u verlichting nu of later slim bedienen, zet dat dan op uw wensenlijst. Dat kan andere bedrading vragen, en die is achteraf lastig bij te leggen.

Gaat de badkamer op de schop, betrek de installateur dan al bij het ontwerp. Daar bepaalt de afstand tot bad of douche wat waar mag.

De groepenkast en de aansluiting

Alles wat u nieuw aanlegt, komt uit bij de groepenkast. Die verdeelt de stroom over de groepen in huis: losse stroomkringen, elk met een eigen beveiliging. Hoe dat werkt, leest u in de uitleg over de groepenkast.

Laat vooraf beoordelen of uw kast de verbouwing aankan. Drie vragen bepalen het antwoord.

• Is er ruimte voor extra groepen? Een keuken, een warmtepomp of een laadpaal krijgt vaak een eigen groep.
• Zit er aardlekbeveiliging op alle groepen? Een aardlekschakelaar schakelt af als er ergens stroom weglekt, bijvoorbeeld via een defect apparaat.
• Past de kast bij wat er komt? Bij zware apparaten speelt mee of uw woning een 1-fase- of een 3-fase-aansluiting heeft.

Is het antwoord vaker nee dan ja, dan kan vervangen logischer zijn dan uitbreiden. Welke posten de prijs van een nieuwe kast bepalen, leest u in het artikel over de kosten van een groepenkast vervangen.

De aansluiting

De groepenkast verdeelt wat de aansluiting levert; meer groepen maken de aansluiting niet zwaarder. Komen er een warmtepomp, een inductiekookplaat en een laadpaal bij, laat dan uitrekenen of dat samen binnen uw huidige aansluiting past.

Verzwaren is niet altijd nodig. Met load balancing past een laadpaal zijn vermogen aan het verbruik in huis aan, en Milieu Centraal raadt dat aan. Lees hoe load balancing bij een laadpaal werkt.

Is een zwaardere aansluiting toch nodig, dan vraagt u die aan bij de netbeheerder, via mijnaansluiting.nl. Volgens Liander verhoogt een zwaardere aansluiting de netbeheerkosten en is niet elke maat nog nieuw te krijgen.

Leidingen en lege buizen, voordat alles dicht gaat

Het meeste elektrawerk van een verbouwing zit straks onzichtbaar in muren, vloeren en plafonds. Dat werk is aan een vast moment gebonden: na de sloop en voor de afwerking. In die periode maakt de installateur sleuven, plaatst hij inbouwdozen en legt hij buizen en kabels.

Een lege buis heet ook wel loze leiding. Het is een buis zonder kabel erin, waar later zonder breekwerk een kabel doorheen kan. Zo'n buis is handig naar plekken waar u nu nog niets nodig hebt, maar later misschien wel: de oprit, de tuin, de zolder of een kamer die later een andere functie krijgt.

Leg vast wat er in de muur zit

Maak foto's van de open muren en plafonds voordat ze dicht gaan, met een duimstok of rolmaat in beeld. Bewaar ze bij de tekening van de installateur. Wilt u later een kast ophangen of een plank vastzetten, dan ziet u waar de leidingen lopen.

Voorbereiden op laadpaal, warmtepomp, batterij en netwerk

Een verbouwing is een goed moment om vooruit te denken. U hoeft een apparaat niet nu al te kopen om de route ervoor klaar te leggen.

Laadpaal

Bepaal waar de auto komt te staan en hoe een kabel vanaf de meterkast daar kan komen. Ligt de oprit of de tuin toch open, leg dan nu een kabel of lege buis.

Warmtepomp

Een warmtepomp krijgt meestal een eigen groep. Heeft hij een buitendeel, dan telt ook de plek buiten mee, en de route van de kabel daarnaartoe. Stem die plek af met de leverancier van de warmtepomp, zodat de leiding op de goede plek uitkomt.

Thuisbatterij

Milieu Centraal adviseert een thuisbatterij door een installateur te laten aansluiten op een eigen groep. Als plek noemt Milieu Centraal een goed geventileerde ruimte, niet in een kast en niet in een vluchtroute. Denkt u over een batterij, kies dan bij de verbouwing al een geschikte plek en houd ruimte in de groepenkast vrij. Of een batterij voor u zinvol is, is een aparte vraag.

Netwerk en Wi-Fi

Bepaal waar u een vaste verbinding wilt: een werkplek, de tv, een spelcomputer of een access point aan het plafond. Zo'n access point kan via de netwerkkabel ook zijn stroom krijgen; dat heet PoE. Laat de kabels samenkomen op één centrale plek, bijvoorbeeld bij de internetaansluiting. Lees meer over netwerkbekabeling in huis.

De volgorde: van plan tot oplevering

Elke verbouwing loopt anders, en de installateur stemt de planning af met de aannemer. De grote lijn is wel steeds dezelfde: eerst het plan, dan de groepenkast en de leidingen, en de afwerking als laatste.

1. Wensen op papier. Wat gebruikt u nu, en wat komt er waarschijnlijk bij?
2. De bestaande installatie laten beoordelen. De groepenkast, de aardlekbeveiliging en de bedrading in de delen die blijven.
3. Het plan uitwerken. Per ruimte de punten, de groepenverdeling en de kabelroutes, op tekening. Stem dit af met de aannemer en, bij een nieuwe keuken, met de keukenleverancier.
4. De aansluiting controleren. Past alles binnen de huidige aansluiting? Zo niet, vraag een zwaardere aansluiting nu al aan.
5. De groepenkast aanpassen of vervangen. Zo is er plek voor de nieuwe groepen. Het precieze moment hangt af van de planning van de aannemer.
6. Leidingen aanleggen. Sleuven, inbouwdozen, buizen en kabels: na de sloop en voordat er wordt gestuct, getegeld of een plafond wordt gesloten.
7. Afmontage. Na het stuc-, tegel- en schilderwerk komen stopcontacten, schakelaars en lampen erop en worden apparaten aangesloten.
8. Testen en opleveren. De installateur test de installatie en werkt het groepenoverzicht en de tekening bij.

Neem dit mee naar het eerste gesprek

• De bouwtekening of een schets van de nieuwe indeling.
• Uw lijst met wensen voor nu en later.
• Het ontwerp van de keuken, als dat er al is.
• De planning van de aannemer, met de data voor sloop, stucwerk en tegelwerk.
• Een foto van de voorkant van de groepenkast, als de installateur daarom vraagt. Maak die met de kast dicht en open niets.

Welke regels gelden bij een verbouwing?

Voor elektrische installaties in Nederland is NEN 1010 de norm. Het is de Nederlandse invulling van een internationale normreeks voor laagspanningsinstallaties. De actuele uitgave is NEN 1010:2020+C1:2024 (stand 12 oktober 2026).

Bij een verbouwing geldt die uitgave voor alles wat nieuw wordt aangelegd, uitgebreid of gewijzigd. Ook de delen van de bestaande installatie die door de wijziging worden geraakt, vallen eronder. Welke delen dat bij uw verbouwing zijn, beoordeelt de installateur.

Wat u ongemoeid laat, hoeft niet vanzelf aan de nieuwste uitgave te voldoen. Woont u in een oudere woning, dan is de verbouwing wel een logisch moment om ook de bedrading in de delen die blijven te laten bekijken. Wanneer oude bedrading aan vervanging toe is, staat in een apart artikel.

De status van de norm vindt u op de NEN-pagina over NEN 1010.

Veelgemaakte misverstanden

“De elektricien komt pas als de muren klaar zijn.”

Dan is het te laat voor leidingen in de muur. De installateur hoort er al bij als het plan op papier staat, en komt daarna terug voor de leidingen en de afmontage.

“Met goede Wi-Fi heeft u geen netwerkkabels nodig.”

Voor telefoons en laptops is draadloos prima. Een werkplek, een tv of een access point werkt met een kabel meestal stabieler. Die kabel leggen gaat het makkelijkst als muren en plafonds open zijn.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Bij een verbouwing schakelt u de installateur het best in als het ontwerp nog op papier staat, niet pas als de muren open liggen. Zeker als een van deze situaties bij u speelt.

• U verbouwt de keuken, de badkamer of de zolder, of u laat een aanbouw plaatsen.
• Er komt een zwaar apparaat bij, zoals een inductiekookplaat, een warmtepomp, een laadpaal of een thuisbatterij.
• De groepenkast zit vol of heeft geen aardlekbeveiliging op alle groepen.
• U twijfelt over de oude bedrading in de delen van het huis die blijven.
• U wilt weten of uw aansluiting de nieuwe plannen aankan.

Eplus denkt in Heerhugowaard en omgeving mee over de elektra bij een verbouwing. Lees meer over elektra bij renovatie en nieuwbouw.