Hoeveel vermogen kan een elektrische groep aan?
U wilt een elektrisch kacheltje in de werkkamer zetten, of een tweede vriezer in de garage. Dan komt de vraag: kan die groep dat nog aan? Online vindt u vaak één antwoord: 3.680 watt. Die rekensom klopt, maar vertelt slechts een deel van het verhaal.
Kort antwoord
Een groep met een automaat van 16 ampère komt bij 230 volt uit op ongeveer 3.680 watt: 230 × 16. Dat is de grens waarop de automaat is afgestemd, geen vermogen dat elke groep uren achter elkaar mag leveren. Wat een groep in de praktijk aankan, hangt ook af van de kabel, de aanlegwijze, de verbindingen, hoe lang apparaten aanstaan en wat er tegelijk aanstaat. Zware apparaten die lang draaien, krijgen daarom vaak een eigen groep.
Op deze pagina (7)
Van ampère naar watt: de rekensom
Het antwoord begint bij de schakelaar van de groep in uw groepenkast: de installatieautomaat, of kort de automaat. Op de voorkant staat een code, bijvoorbeeld B16 of C16. De 16 staat voor 16 ampère (A): de stroom waarvoor deze automaat bedoeld is. De letter zegt iets over hoe hij omgaat met korte stroompieken. U leest de code af zonder iets los te maken.
Van ampère naar watt rekent u met één formule: vermogen is spanning maal stroom, kort P = U × I. Vermogen, in watt (W), is wat apparaten op een bepaald moment vragen. Op één fase rekent u in Nederland met 230 volt (V).
Aannames: een groep op één fase van 230 V, met een automaat waarop 16 staat. Staat er op uw automaat een ander getal, vul dat dan in op de plaats van 16.
- Netspanning op één fase
- 230 V
- Getal op de automaat
- 16, dus 16 A
- Rekensom
- 230 V × 16 A = 3.680 W
- In kilowatt
- ongeveer 3,7 kW (1 kW is 1.000 W)
Op papier ligt de grens van deze groep bij ongeveer 3,7 kW tegelijk.
Wat dit wel en niet betekent: Deze uitkomst is de grens waarop de automaat is afgestemd, afgerond en theoretisch. Vraagt de groep langere tijd duidelijk meer, dan schakelt de automaat af. Het is geen vermogen dat elke groep van 16 A urenlang veilig levert, en ook geen ruimte die u zonder meer kunt opvullen. Waarom niet, leest u hieronder.
Een groep op meer dan één fase
Sommige zware apparaten krijgen een groep die meer dan één fase gebruikt. Op drie fasen met 16 A per fase komt zo'n groep theoretisch op ongeveer 11 kW in totaal (3 × 230 V × 16 A), maar per fase blijft de grens ongeveer 3,7 kW. Die 11 kW haalt alleen een apparaat dat zijn vermogen over de drie fasen verdeelt, zoals sommige kookplaten en laadpalen. Een gewoon stopcontact krijgt zijn stroom van één fase. Wat 1-fase en 3-fase voor uw hele woning betekenen, leest u in het artikel over 1-fase of 3-fase.
Waarom er geen vast getal per groep bestaat
De automaat is er in de eerste plaats om de kabel te beschermen. Stroom maakt een kabel warm. Loopt er lange tijd te veel stroom door, dan wordt de kabel te heet en kan de isolatie beschadigen. De automaat moet afschakelen voordat het zover komt. Daarom stemt een installateur kabel en automaat op elkaar af.
Wat een kabel veilig kan dragen, hangt af van een reeks factoren. Hoe de automaat samenwerkt met de hoofdschakelaar en de aardlekschakelaar, leest u in de uitleg over de groepenkast.
| Factor | Wat het is | Waarom het uitmaakt |
|---|---|---|
| Doorsnede | Hoe dik de koperen aders zijn, in vierkante millimeter (mm²) | Een dikkere ader wordt bij dezelfde stroom minder warm |
| Soort kabel | Losse draden in een buis, een installatiekabel of een snoer | Elk type geeft zijn warmte anders af |
| Aanlegwijze en omgeving | In een buis in de muur, in isolatiemateriaal, op een warme zolder of in de open lucht | Een kabel die zijn warmte slecht kwijt kan, mag minder stroom voeren |
| Bundeling | Hoeveel kabels samen in één buis of goot liggen | Kabels die dicht bij elkaar liggen, verwarmen elkaar |
| Lengte | De afstand van de groepenkast tot het verste punt | Op een lange kabel zakt de spanning meer, en bij een fout moet de beveiliging toch snel genoeg afschakelen |
| Beveiliging | De automaat en de manier waarop hij reageert | Hij moet afschakelen voordat de kabel te warm wordt |
| Verbindingen | Stopcontacten, klemmen, stekkers en stekkerdozen | Een verbinding die niet goed vastzit, wordt warm bij een zware belasting die lang duurt |
Deze factoren werken samen. Daarom hoort bij een stroom in ampère niet één vaste kabel. Wat bij uw kabels past, volgt uit een berekening voor uw situatie.
Een zwaardere automaat lost niets op
Slaat een groep vaak af, dan lijkt een automaat met een hoger getal een snelle oplossing. Dat is het niet. De kabel blijft dezelfde, maar er kan nu meer stroom door lopen voordat er iets afschakelt. Zo kan de kabel te warm worden zonder dat iemand het merkt. Het afslaan was juist het signaal dat er te veel op de groep staat.
Gelijktijdigheid: wat staat er echt tegelijk aan?
Op het typeplaatje of in de handleiding staat het vermogen van een apparaat. Meestal is dat het hoogste vermogen dat het vraagt, niet wat het de hele tijd gebruikt. Een kachel of oven met thermostaat schakelt na het opwarmen steeds aan en uit. Een wasmachine en een vaatwasser vragen het meeste als ze water verwarmen. Een waterkoker staat maar een paar minuten aan.
Vakmensen noemen dit gelijktijdigheid: hoeveel apparaten echt tegelijk vol vermogen vragen. Tel daarom niet alleen de typeplaatjes op, maar kijk wat er op een gewoon en op een druk moment samen aanstaat.
Een fictief voorbeeld; alle vermogens zijn zelf gekozen. Aannames: één groep op 230 V met een automaat van 16 A, dus een rekengrens van ongeveer 3.680 W. Op die groep zitten een kachel met thermostaat, een waterkoker, een stofzuiger en de verlichting en tv van de woonkamer.
- Kachel, op vol vermogen
- 2.000 W
- Waterkoker, een paar minuten
- 2.200 W
- Stofzuiger, af en toe
- 800 W
- Verlichting en tv
- 200 W
- Alle typeplaatjes opgeteld
- 5.200 W
Op papier staat er 5.200 W op deze groep, ruim boven de ongeveer 3.680 W. Op een gewoon moment, met kachel, licht en tv, vraagt de groep ongeveer 2.200 W. Gaat de waterkoker erbij aan, dan is het een paar minuten ongeveer 4.400 W.
Wat dit wel en niet betekent: Wat het wel betekent: of een groep het houdt, hangt af van wat er tegelijk aanstaat en hoe lang. Een korte overschrijding laat een automaat vaak even toe. Wat het niet betekent: dat de groep in orde is omdat het op een gewoon moment past. Staan kachel, waterkoker en stofzuiger tegelijk aan, dan is de groep overbelast. De kachel zet u dan beter op een andere groep. Over uw eigen installatie zegt dit voorbeeld niets.
Kort en fel, of lang en gestaag
Het maakt uit of een apparaat kort veel vraagt of urenlang achter elkaar.
Korte pieken. Apparaten met een motor of een grote voeding, zoals een stofzuiger, een koelkast of een computer, vragen bij het aanzetten even veel meer stroom. Dat heet een aanloopstroom. Een automaat laat zulke korte pieken meestal door. Op overbelasting reageert hij na een tijdje, sneller naarmate de overbelasting groter is. Op kortsluiting reageert hij direct.
Langdurige belasting. Een kachel, een droger, een boiler of een laadpaal vraagt lang achter elkaar veel vermogen. Dan worden niet alleen de kabels warm, maar ook stopcontacten, stekkers, klemmen en stekkerdozen. Een verbinding die niet goed vastzit, merkt u bij een waterkoker niet. Bij een kachel die de hele avond aanstaat, kan zo'n verbinding wel warm worden.
Zet een zware verbruiker die lang aanstaat daarom liever niet op een stekkerdoos of verlengsnoer. Een stekkerdoos geeft extra aansluitpunten, geen extra vermogen: alles erop telt mee voor dezelfde groep. Op een stekkerdoos of kabelhaspel staat vaak hoeveel vermogen erop mag. Een haspel die niet helemaal is afgerold, wordt bij zware belasting extra warm.
Zware apparaten: vaak een eigen groep
Een groep met stopcontacten en verlichting verdeelt zijn ruimte over veel kleine verbruikers. Komt daar een zware verbruiker bij die lang draait, zoals een droger, een kachel of een laadpaal, dan blijft er voor de rest weinig over. Zulke apparaten krijgen daarom vaak een eigen groep.
Welke apparaten dat zijn en wat een installateur bekijkt voordat er een groep bij komt, leest u in het Kennisbank-artikel over een eigen groep. U vindt het onder dit artikel.
Zo merkt u dat een groep te zwaar belast wordt
Een te zwaar belaste groep geeft vaak signalen. Let vooral op deze:
- De automaat van één groep slaat af als een bepaalde combinatie van apparaten een tijdje aanstaat, bijvoorbeeld de kachel samen met de waterkoker.
- Een stekker, stopcontact of stekkerdoos voelt warm aan of is verkleurd.
- U ruikt een brandlucht of hoort geknetter bij een stopcontact of een apparaat.
- Een verlengsnoer of kabelhaspel wordt warm tijdens gebruik.
Wat u zelf veilig kunt doen
- Zoek uit welke apparaten op dezelfde groep zitten, bijvoorbeeld met het groepenoverzicht bij de kast.
- Verdeel zware verbruikers over verschillende groepen, of gebruik ze na elkaar in plaats van tegelijk.
- Houd bij wanneer de automaat afslaat en welke apparaten op dat moment aanstonden.
Slaat de automaat direct af, ook als er bijna niets aanstaat? Dan is overbelasting minder waarschijnlijk en kan er een defect zijn. Wat u dan kunt doen, leest u in het Kennisbank-artikel over een groep die steeds uitvalt.
Wanneer schakelt u een vakman in?
Schakel een installateur in als:
- een automaat vaker afslaat en u de oorzaak niet vindt;
- u warmte, verkleuring of brandlucht merkt bij een stopcontact, een stekker of de groepenkast;
- er een zwaar apparaat bijkomt, zoals een kookplaat, een warmtepomp, een laadpaal of een thuisbatterij;
- u steeds stekkerdozen en verlengsnoeren nodig hebt omdat er te weinig groepen of stopcontacten zijn.
In een kantoor, winkel of werkplaats werkt het net zo: ook daar bepalen kabels, beveiliging en gebruik wat een groep aankan.
Eplus helpt hierbij in Heerhugowaard en omgeving. Meer daarover leest u op de pagina over groepenkasten en meterkasten. Andere basisvragen over stroom in huis vindt u in de Kennisbank basiskennis.
Veelgestelde vragen
Hoeveel watt kan er op een groep van 16 ampère?
Reken 230 volt maal 16 ampère: ongeveer 3.680 watt, afgerond 3,7 kW. Dat is de rekengrens van de automaat. Het betekent niet dat elke groep van 16 A dat vermogen uren achter elkaar veilig kan leveren. De kabel, de aanlegwijze, de lengte en de verbindingen bepalen mee wat verantwoord is. Laat zware verbruikers die lang aanstaan liever niet samen op één groep draaien.
Welke kabeldikte hoort bij een groep van 16 A?
Daar is geen vast antwoord op. Welke doorsnede past, hangt af van het soort kabel, hoe en waar hij ligt, hoeveel kabels samen liggen, de lengte, de temperatuur eromheen en de beveiliging. Een installateur rekent dat uit bij de aanleg of bij een wijziging. Een getal van internet zegt niets over de kabels in uw muren.
Kan ik een zwaardere automaat plaatsen als mijn groep steeds afslaat?
Nee. Laat liever uitzoeken waarom de groep afslaat: te veel tegelijk, een defect apparaat of iets in de installatie. Een zwaardere automaat haalt alleen het signaal weg, terwijl de kabel dezelfde blijft. Daarvoor moet bovendien de groepenkast open, en dat is werk voor een vakman.
Hoeveel apparaten of stopcontacten kunnen op één groep?
Voor de belasting telt niet hoeveel stopcontacten er zijn, maar wat er tegelijk aanstaat en hoe lang. Tien opladers en lampen vragen samen weinig. Twee warmtemakers, zoals een kachel en een waterkoker, kunnen samen al over de grens van een groep van 16 A gaan. Hoeveel stopcontacten een installateur op één groep zet, volgt uit de installatieregels en uit het gebruik.
Hoe weet ik welke apparaten op dezelfde groep zitten?
Kijk op het groepenoverzicht: de kaart of sticker op of bij de groepenkast. Ontbreekt die of klopt hij niet meer, zet dan één automaat uit en kijk welke lampen en stopcontacten zonder stroom zijn. Bedien alleen de schakelaar en open niets. Denk aan apparaten als een vriezer of computer, en zet de automaat daarna weer aan. Een installateur kan het overzicht ook opnieuw opstellen.
Hulp van Eplus
Bronnen
- Test aardlekschakelaar kan ongelukken voorkomen, Techniek Nederland. Geraadpleegd op . Bekijk de bron
