Oude bedrading in een jaren-70-woning: wanneer vervangen?

Wat er in een woning uit de jaren 70 vaak zit

Veel woningen uit de jaren 70 kregen een eenvoudige installatie, afgestemd op het gebruik van toen: verlichting, een paar stopcontacten per kamer, een wasmachine en een koelkast. Een inductiekookplaat, een warmtepomp of een laadpaal hoorde daar niet bij.

De draden liggen in zulke woningen vaak in kunststof buizen in muren en plafonds. Dat is gunstig: in een buis kan een draad vaak worden vervangen zonder dat de muur open hoeft.

Weinig woningen zijn sinds de bouw onaangeroerd gebleven. Vaak is er ooit een nieuwe keuken geplaatst, een groep bijgezet of een groepenkast vervangen. Het bouwjaar zegt daarom weinig over de staat van uw installatie.

Wat u in zo'n installatie vaak tegenkomt

• Weinig groepen. Een groep is één stroomkring vanuit de groepenkast, met een eigen beveiliging. Voor een vaatwasser, wasdroger of kookplaat is er in een oude kast vaak geen eigen groep.
• Stopcontacten zonder randaarde. Randaarde zijn de metalen klemmen aan de rand van een stopcontact. Ze verbinden een geaarde stekker met de aardedraad. In woon- en slaapkamers was een stopcontact zonder randaarde vroeger gangbaar.
• Weinig of geen aardlekbeveiliging. Een aardlekschakelaar schakelt de stroom uit als er ergens stroom weglekt, bijvoorbeeld via een defect apparaat. In installaties uit die tijd ontbreekt hij vaak, of beveiligt hij maar een deel van de groepen.
• Smeltzekeringen. Soms zitten er nog stoppen in de kast: zekeringen die doorbranden bij te veel stroom, in plaats van automaten die u weer omhoog zet.
• Andere draadkleuren. Tegenwoordig is de aardedraad groen-geel en de nuldraad blauw. In oudere installaties zijn soms andere kleuren gebruikt.

Signalen dat de bedrading aandacht nodig heeft

Een deel van de signalen ziet u zelf, aan de voorkant van stopcontacten, schakelaars en de groepenkast, zonder iets te openen. Sommige gaan over veiligheid en kunnen niet wachten. Andere gaan over capaciteit: de installatie kan niet meer aan wat u er nu mee doet.

Signalen bij oude bedrading

De bovenste vier signalen gaan over veiligheid. De andere gaan vooral over capaciteit en overzicht, al kan ook daar een defect achter zitten. Wat er werkelijk speelt, blijkt pas bij een inspectie.

Aarding en aardlekbeveiliging: de twee zwakke plekken

Bij oude bedrading ontbreken vaak de aarding of de aardlekbeveiliging. Ze vullen elkaar aan: de aarding geeft stroom bij een defect een veilige weg via de aardedraad, de aardlekschakelaar schakelt af als er stroom weglekt.

Hoe de onderdelen van de kast samenwerken, leest u in de uitleg over de groepenkast. Wat een stopcontact zonder randaarde betekent, staat in een apart artikel over aarding.

Wat een inspectie laat zien

Veel van wat telt, ziet u niet aan de buitenkant. Of de isolatie van een draad nog goed is, of er een aardedraad doorloopt en of de beveiliging op tijd afschakelt, stelt een vakman vast met metingen, deels onder spanning. Zo'n inspectie heet ook wel een keuring van de installatie.

Waar een vakman naar kijkt

• De groepenkast. Hoeveel groepen er zijn, welke beveiliging erop zit en of alle groepen aardlekbeveiliging hebben.
• De isolatie. Met een isolatiemeting ziet de vakman of er ergens stroom kan weglekken via verouderde of beschadigde isolatie, ook als u daar nu niets van merkt.
• De aarding. Of er een aardedraad naar de stopcontacten, lichtpunten en vaste apparaten loopt, en of die onderweg niet is onderbroken.
• Het afschakelen. Of de aardlekschakelaar en de automaten bij een fout op tijd afschakelen.
• Een steekproef van verbindingen. In een paar stopcontacten, schakelaars en lasdozen, de dozen waarin draden met elkaar zijn verbonden, kijkt de vakman of de draden soepel of bros zijn en of de verbindingen vastzitten.
• De buizen. Of de draden in buizen liggen, en of er waarschijnlijk nieuwe draden doorheen kunnen.
• Aanpassingen van eerdere bewoners. Leidingen die later zijn bijgelegd, verlengde draden en groepen die niet kloppen met het groepenoverzicht.

Wat u na de inspectie hoort

Een goede inspectie eindigt met een overzicht: wat in orde is, wat aandacht nodig heeft en wat voorrang heeft. Een groep zonder aardlekbeveiliging of een draad met aangetaste isolatie wacht niet. Meer stopcontacten of een extra groep voor de vaatwasser kunt u plannen, bijvoorbeeld samen met een verbouwing.

Vraag ook welke metingen er zijn gedaan en wat de uitkomst was. Dat is later handig, bijvoorbeeld als u de woning verkoopt.

Moet oude bedrading volgens de regels worden vervangen?

Nee, niet vanzelf. Er is geen regel die zegt dat bedrading na een bepaald aantal jaren moet worden vervangen.

NEN 1010 is de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties, zoals de elektrische installatie in een woning. Het Besluit bouwwerken leefomgeving verwijst voor elektrische installaties naar NEN 1010. Nieuwe installaties, uitbreidingen en wijzigingen worden ontworpen en aangelegd volgens NEN 1010:2020+C1:2024, de actuele uitgave van NEN (stand 12 oktober 2026). Dat geldt ook voor de delen van de bestaande installatie die door een wijziging worden geraakt.

Een installatie die u niet aanpast, hoeft niet vanzelf aan die uitgave te voldoen. Voor bestaande woningen geldt een wettelijk minimumniveau dat lager ligt dan voor nieuwbouw.

Gaat u wel iets aanpassen, bijvoorbeeld de keuken of de groepenkast, dan volgt dat deel de actuele uitgave. Welke bestaande delen erdoor worden geraakt, beoordeelt de installateur. Zo kan een kleine wijziging in een oude installatie meer werk opleveren dan u verwacht. De status van de norm kunt u nalezen op de NEN-pagina over NEN 1010.

Elektra vervangen in een oude woning: gedeeltelijk of alles?

Vervangen hoeft geen keuze tussen alles of niets te zijn. In veel woningen werkt een aanpak in stappen: eerst wat met veiligheid te maken heeft, daarna per ruimte de leidingen, op momenten dat er toch wordt gewerkt.

Gedeeltelijk of alles vervangen

Welke aanpak bij uw woning past, volgt uit de inspectie en uit uw plannen.

Draadtrekken: nieuwe draden door oude buizen

Liggen de draden in buizen, dan kan een installateur de oude draden er vaak uittrekken en nieuwe erdoor halen. Dat heet draadtrekken. De muren hoeven dan grotendeels niet open.

Of het lukt, hangt af van de buizen: hoe vol ze zitten, hoeveel bochten erin zitten en of ze ergens zijn beschadigd. Soms zit een oude draad vast. Lukt draadtrekken niet, dan komt er een nieuwe leiding: in de muur, met hak- en stucwerk, of in een goot op de muur.

Bij draadtrekken kan ook een aardedraad mee, als de buis daar ruimte voor heeft. Zo kunnen stopcontacten zonder randaarde alsnog een aardverbinding krijgen.

Vragen die de keuze bepalen

1. Waar zitten de problemen? Overal in huis, of in een paar groepen of ruimten?
2. Ontbreekt de aarding? Vooral waar u een wasmachine, koelkast of ander apparaat met een metalen behuizing gebruikt.
3. Gaat u verbouwen? Dan is het deel dat u verbouwt het logische startpunt.
4. Wat komt er nog bij? Een inductiekookplaat, een warmtepomp of een laadpaal vraagt eigen groepen en soms een nieuwe groepenkast.
5. Lukt draadtrekken? Zo ja, dan kunt u per ruimte vervangen met weinig breekwerk.

Eerst de groepenkast?

Een nieuwe groepenkast met aardlekbeveiliging op alle groepen is vaak een logische eerste stap: dan hebben ook de oude groepen aardlekbeveiliging. De draden in de muren vervangt zo'n kast niet.

Valt een nieuwe aardlekschakelaar op een oude groep geregeld uit, dan lekt er ergens stroom weg, bijvoorbeeld door aangetaste isolatie, vocht of een apparaat. Daar is hij voor. Laat die groep nakijken en zet de aardlekschakelaar nooit vast.

Welke posten de prijs van een nieuwe kast bepalen, leest u in het artikel over de kosten van een groepenkast vervangen.

Verbouwen of net gekocht: het moment om te kiezen

Twee momenten maken vervangen een stuk eenvoudiger.

Bij een verbouwing. Liggen muren, vloeren of plafonds toch open, dan zijn nieuwe leidingen in die ruimte weinig extra werk. Laat de bestaande installatie beoordelen voordat het plan vastligt, zodat u weet of de groepenkast mee moet en welke oude leidingen u meeneemt. Wat u verder vooraf regelt, staat in een apart artikel over elektra plannen bij een verbouwing.

Na de aankoop van een woning. Een lege woning is het makkelijkst te bewerken. Laat de installatie inspecteren voordat u schildert en vloeren legt, ook als de verkoper zegt dat alles het doet.

Huurt u de woning? Dan gaat de verhuurder over de installatie. Meld signalen zoals warmte, brandlucht of een groep die steeds uitvalt bij de verhuurder.

Veelgemaakte misverstanden

“Als alles het doet, is het in orde.”

Een ontbrekende aardedraad of een groep zonder aardlekbeveiliging merkt u in het dagelijks gebruik niet. Ook aangetaste isolatie geeft lang geen klachten. Het verschil blijkt pas als er iets misgaat, of bij een meting.

“Bij verkoop moet de elektra worden gekeurd.”

Dat leest u vooral op Belgische websites, en die gaan over Belgische regels. Volgens SCIOS, een organisatie die inspectieregelingen voor elektrische installaties beheert, is er in Nederland geen wettelijke plicht om een elektrische installatie te laten inspecteren. Voor een koper kan een inspectie wel verstandig zijn.

Wanneer schakelt u een vakman in?

Laat de installatie beoordelen als een van deze situaties bij u speelt. Merkt u warmte, brandlucht, verkleuring of geknetter, wacht dan niet.

• U heeft een oudere woning gekocht en weet niet wat er sinds de bouw is aangepast.
• Er zijn groepen zonder aardlekbeveiliging of stopcontacten zonder randaarde.
• U ziet ergens draden met een stoffen omhulling of isolatie die bros is.
• Een groep of aardlekschakelaar valt geregeld uit.
• U gaat verbouwen, of er komt een inductiekookplaat, warmtepomp of laadpaal bij.

Wilt u de bedrading in uw woning vernieuwen? Lees wat Eplus doet bij renovatie en verbouwing en bij de aanleg en uitbreiding van elektrische installaties, in Heerhugowaard en omgeving.